AGAVE ANGUSTIFOLIA – KARAYİP AGAVI – KARAYİP SABIRLIĞI
Agave; Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesinden, Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli-sukkulent yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agavların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçekten sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.
Agave angustifolia, kuzey Meksika’dan, Costa Rica ve Panama’ya kadar uzanan coğrafyada bulunan bir sabırlık türüdür. Doğal olarak yıllık yağışın ortalama 250 mm olduğu Sonora Çölünde yaşadığı gibi yıllık ortalama yağışın 1689 mm’yi bulduğu, Uruapan Michoacán’da çam-meşe ormanlarında da bulunmaktadır. Kuzeyde yaşayanlar, tropikal bölgede yaşayanlara göre dona daha dayanıklıdır. Bu bitkinin Agave vivipera ile sinonim olduğu ileri sürülmüştür. Bugün, Agave vivipera’nın ayrı bir tür olduğu ve doğal olarak yalnız Karayip Adalerında bulunduğu kabul edilmektedir.
Karayip Sabırlığı; çok yıllık, her dem yeşil, gövdesiz veya kısa gövdeli bir sukkulentdir. Bitkinin rozet dizilimindeki yaprakları 100-200 cm uzunluk ve 150-200 cm çapa ulaşabilir. Agave’nin büyüklüğü, genelde bulunduğu şartlara bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yıllar içinde alttan verdiği yeni bitkiler (kardeşler) ile geniş bir alanı kapsar. Agavelerin çoğunda olduğu gibi bitki monokarpikdir (bir defa çiçek açar ve çiçek açan ana bitki ölür). İnce, gri-yeşil yapraklarının uçlarında sivri diken vardır, yaprak kenarlarında hafif testere görünümü dikkati çeker. Yaprak kenarı beyaz olan variegata (alacalı) kültürler peyzajda daha çok ilgi görmektedir. Doğasında, bitkinin çiçek açması 7-15 yıl sonra olmaktadır, bu süre soğuk iklimde yetişen bitkilerde daha uzundur. Bitki 3-5 metre uzunluğunda bir sap üzerinde, salkım şeklinde, yeşil-sarı küçük çiçekler açar. Bazen olgunlaşan meyve yerine doğrudan bulbil adını verdiğimiz küçük bitkiler oluşur.
Agave angustifolia süzek kumlu toprak ve hafif gölgelenmiş güneş ışığını tercih eder. Sıcağa, susuzluğa ve tuzlu deniz kıyısı ortamına uygundur. Bitki dondan korunmalıdır, kısa süreli -4 ˚C soğuğa dayanır.
Yaprakları tıraşlanan Karayip Sabırlığı bitkisi gövdesinin hafif ateşte pişirilmesiyle, bünyesindeki karbonhidratların çoğu şekere dönüşür. Buna Agave Kalbi denir ve yemek olarak tüketildiği gibi, Meksika’nın geleneksel içkilerinden Mezkal yapımında kullanılır. Mezkal diğer bazı agavlardan da yapılmaktadır. Tekila içkisi ise Mezkal den farklıdır, yalnız Agave tequilana’dan yapılmaktadır ve ticari değeri daha fazladır. Ayrıca bitki yaprakları lifleri sicim ve ip yapımında kullanılmaktadır.
Peyzajda Kullanımı: Agave angustifolia kurakçıl bahçelerde ve kaya bahçelerinde kullanılan orta boy bir agavdır. Vurgu bitkisi olarak tek dikilebildiği gibi, grup olarak da dikilebilir. Saksı bitkisi olarak kullanılmaya da uygundur. Bitki yeşil çit ve bordür bitkisi olarak da kullanılabilir. Özellikle variegata formu Agave angustifolia marginata peyzajda tercih edilmektedir.









