AGAVE CHRYSANTHA ALTIN ÇİÇEKLİ AGAV – ALTIN ÇİÇEKLİ SABIRLIK

Agave; Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Agave adı Yunanca agauos “hayranlık uyandıran” kelimesinden gelmektedir.

Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli (sukkulent) yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agav’ların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçeklenmeden sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.

Agave chrysantha, Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesi ve Agavoideae alt ailesine ait, çok yıllık sukkulent bir bitkidir. Arizona orta kısmındaki, dağlık bölgelerde 700-2300 metre yüksekliklerde bulunan endemik bir türdür. Chrysantha; Yunanca chrys “altın” ve anthos “çiçek” kelimelerinden türetilmiştir, bitkinin altın rengi çiçekleri olduğuna işaret etmektedir. Agave palmeri subs. chrysantha adı, sinonim olarak kullanılmaktadır.

Altın Çiçekli Sabırlık; gövdesiz, yaprakları rozet dizilimi gösteren, 100 cm yüksekliğe ve 180 cm genişliğe kadar büyüme gösterebilen bir bitkidir. Genel olarak tek gövdelidir, bazen kardeşlenme gösterebilmektedir. Mavimsi-yeşil renkte, ince lanseolat yaprakları 50-80 cm uzunluğunda, 5-10 cm genişliğinde olup, mumsu bir yapı ile kaplıdır, bazen dik uzanır, bazen de dişlidir. Yaprak ucu dikeni 2-5 cm uzunlukta, kahverengi-kırmızı renktedir.

Agave chrysantha, bulunduğu şartlara göre10-50 yıl arasında bir sürede olgunluğa ulaşır ve bitkinin ortasından 7 metreye kadar yükselebilen kalın bir çiçek sapı çıkar. Sap üzerinde yanlara uzanan 8-18 adet dallanma görülür. Her bir dalın üzerinde çok sayıda, altın sarısı renkte çiçekler vardır. Agav’ların çoğunda olduğu gibi bu bitki de monokarpikdir, çiçek açan bitki etrafında genç kardeşler bırakarak ölür. Çiçeklenme sırasında, sarı renkli çiçeklerden çıkan nektar ve polen nedeni ile arı ve kelebekler için çekicidir.

Altın Çiçekli Sabırlık, bol güneşli, sıcak bir ortam ve iyi direnajlı toprağı sever. Aşırı ıslak olmayan ortamda –12 ˚C soğuğa dayanmaktadır. Üretimi tohum, çiçeklenmeden sonra ortaya çıkan bulbiller veya alttan verdiği kardeşlerin ayrılması ile yapılır. Genel olarak yazın ek bir sulama gerektirmeyen bir bitkidir.

Agave chrysantha morfolojik (dıştan bakıldığında) olarak Agave palmeri ile büyük benzerlik gösterir, hatta çiçekleri görülmeden bu iki agav’ın ayırt edilmesi olanaksızdır. Altın Çiçekli Sabırlığın parlak, altın sarısı renkte çiçeklerine karşın Agave palmeri’nin çiçekleri soluk yeşilimsi krem rengindedir.

Peyzajda kullanımı: Agave chrysantha çöl peyzajında kullanılan, sıcağa en fazla dayanan agav’lardan biridir. Kaya bahçelerinde, sukkulent bahçelerde ve kurakçıl bahçelerde kullanılabilir. Çok az veya hiç sulamaya gereksinim göstermeyen bir bitkidir. Dikenli bir agav olduğu için, yürüme yollarının veya çocuk oyun alanlarının yakınına dikilmemelidir. Bitkinin yanından geçerken, çok uzun ve sert dikenlerinden dolayı dikkatli olunmalıdır. Ancak bu özelliğinden dolayı, istenmeyen ziyaretçilere engel olunacak yerlere dikimi yapılabilir.

Çöle Adaptasyonu: Agav’lar yapraklarının çöl şartlarına uyum sağlamalarından dolayı, yağmurun çok az olduğu çöl ortamında yaşayabilmektedir. Yapraklar sukkulenttir, içlerinde bol sıvı depolarlar, yaprakları saran balmumu yapı nedeni ile su kaybı çok azdır. Yaprakların spiral veya içbükey yapıları, bir huni görevi görerek az miktardaki yağmur suyunun köklere yönlendirilmesini sağlar. Agav’ların yüzeyel ancak tüm etrafa dağılan fibröz kök sistemleri, az miktarda gelen suyun toprak altına inmeden depolanmasını sağlar.