AGAVE SALMİANA – DEV AGAVE – DEV SABIRLIK
Agave; Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli (sukkulent) yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agav’ların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçeklenmeden sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.
Agave salmiana Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesine ait, her dem yeşil, çok yıllık, geniş rozet yapısı gösteren, sukkulent bir bitkidir. Doğal olarak orta ve güney Meksika’nın dağlık bölgelerinde bulunmaktadır. Güney Afrika, İspanya ve Kanarya Adaları gibi birçok yerde, doğaya kaçarak doğallaşmıştır. Bitki “Büyük Yeşil Dev” adı ile de bilinmektedir. Maguey, yerel bölge halkı tarafından agav yerine kullanılan sözcüktür. Agavlardan elde edilen besleyici sıvıya pulque denir, bu sıvıdan yapılan alkollü içkiye Maguey de Pulque denmektedir. Salmiana adı, Alman prensi ve botanikçi Joseph zu Salm-Reifferscheidt-Dyck’den gelmektedir.
Dev Agav, orta veya büyük boy bir agav’dır, boyu 2-3 metreye, genişliği verdiği kardeşlerle birlikte 5-6 metreye ulaşabilir. Uzaktan bakıldığında bile 1-2 metre uzunluk, 20-30 cm genişliğindeki, lanseolat veya oblangolanseolat, koyu gri yeşil yaprakları ile kolaylıkla tanınır. Yaprak kenarlarında gri-kahverengi 1-2 cm uzunluğunda dikenleri bulunmaktadır.
Agave salmiana olgunlaştığı zaman gövdenin ortasından 6 metre veya daha uzun bir çiçek sapı çıkarır. Sapın üst kısmında 15-20 kadar, şemsiye şeklinde kümeler üzerinde, 8-10 cm uzunluğunda çiçekler bulunur. Çiçekler gonca halindeyken kırmızı renktedir, açtıklarında sarı veya sarı yeşil renge dönerler. İdeal şartlarda bitki 10 yıl kadar bir sürede çiçek açar, ancak iklim ve büyüme şartlarına göre çiçek açma süresi 25 yaşa kadar uzayabilir. Birçok agav’da olduğu gibi bu tür de monokarpiktir, bir defa çiçek açtıktan sonra bitki ölür.
Kaliforniya Berkeley Üniversite kampüsünde bulunan “Strawberry Kanyon Botanik Bahçesi”ndeki bir Dev Agav, 1974 yılında 16 metre yüksekliğinde bir çiçek sapı çıkarmış bitki yüksekliği de eklendiğinde, toplam yükseklik 19 metreye ulaşmıştır. Bunun dünyada bilinen bitkiler arasındaki, en uzun çiçek sapı olduğu bildirilmiştir.
Agave salmiana bol güneşli, iyi direnajlı, hafif asit ortamı, kumlu veya çakıllı toprağı sever. Kuraklık ve organic maddeden fakir topraklara dayanıklıdır. Üretimi tohumdan veya anne bitkinin etrafına verdiği kardeşlerin ayrılıp dikilmesi ile yapılır. Çok ıslak olmayan ortamda -15° C dona dayandığı bildirilmiştir.
Agave salmiana’nın birçok kültürü üretilmiştir. Bunlardan Agave salmiana var. crassispina yaprakları daha az ve daha ince olan varyetedir. Agave salmiana var. ferox da ise, yaprakları daha enli, uçları içe dönük ve yaprak kenarlarında 4-8 cm uzunluğunda sert sivri dikenleri bulunan varyetedir.
Peyzajda Kullanımı: Dev Agav, modern peyzajda sıklıkla kullanılan bir bitkidir. Genellikle dış mekânda: kaya bahçelerinde, kaktüs-sukkulent bahçelerinde, Akdeniz stili peyzaj uygulamalarında, soliter, grup veya bordür bitkisi olarak kullanılır. Bitkinin büyüyeceği düşünülerek dikilmeden önce, geniş bir yer ayrılması uygun olur. Saksı içinde de kullanılabilir, bu takdirde bitki, bahçeye dikili kardeşleri kadar büyüklüğe erişemez. Eğimli arazilerin stabilize edilmesi ve heyelan önleyici olarak da kullanılmaktadır.
Agave salmiana’nın genellikle çiçek sapından alınan özsuyundan, fermentasyonla pulque adı verilen alkollü bir içecek yapılır. Agave salmiana haricinde Agave americana, Agave atrovirens, Agave ferox, Agave mapisaga, pulk imalatında en fazla kullanılan agav’lardır. Bu tür agavlar’ın tümüne “Maguey Pulquero.” denilmektedir.








