Agave; Güney-Batı ABD, Meksika, Orta Amerika ve Batı Hint Adalarında; kurak veya yarı kurak alanlarda yetişen 275 türü kapsayan bir cinstir. Agave adı Yunanca agauos “hayranlık uyandıran” kelimesinden gelmektedir.

Türlerin ortak özelliği; kenarları ve uçları sivri, etli (sukkulent) yapraklarının ve rozet görünümünde gövdelerinin olmasıdır. Agav’ların çoğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve çiçeklenmeden sonra ölürler. Genelde, rozet dizilimindeki yaprakların çok yukarısına uzanan bir sap üzerinde, dizi veya salkım şeklinde çiçek açarlar.

Agave stricta: Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesine ait, sukkulent, her dem yeşil agave cinsinin bir türüdür. Güney Meksika’nın Tehuacan vadisinde (kuzey Puebla ve güney Oaxaca sınırları içinde) endemik olarak bulunan bir bitkidir. Doğal olarak deniz seviyesinden 1700-1850 metre yükseklikte, kurak ve kireçli arazilerde bulunmaktadır. “Stricta” Latince dik anlamına gelmektedir, bitki yapraklarının kirpi dikenleri gibi gövdeden dik çıkmasından dolayı verilen bir addır.

Kirpi Agavı 70 cm çapa erişebilen, küre şeklinde, gövdesi dallanma gösteren, zarif bir bitkidir. Yandan verdiği kardeşler ile yoğun yapraklı bir koloni oluşturur. Rozet şeklinde ince, 40-70 cm uzunluğunda, koyu yeşil veya mavimsi renkli yapraklarının uçlarında gri-siyah renkli bir diken bulunur. Bitkinin rozet yapısını oluşturan yaprakları kesitte yuvarlak olarak görülürler. Yazları veya şiddetli soğuklardan sonra yaprak rengi kırmızıya dönebilir. Yıllar içinde bitki olgunluğa eriştiğinde (en az 4-5 yıl) her rozetin ortasından 3 metreye kadar boylanabilen, üzeri küçük, pembe-kırmızı, çan şeklinde çiçekler ile kaplı bir çiçek sapı çıkar. Bilindiği gibi agav’ların büyük çoğunluğu monokarpikdir, yani hayatlarında bir defa çiçek açarlar ve ölürler. Agave stricta ise çoğu agav’dan farklı olarak polikarpikdir, çiçek açtıktan sonra anne bitki yaşamına devam eder.

Kirpi Agavı susuzluğa çok dayanıklı bir bitkidir, bol güneş, sıcak iklim ve iyi drenajlı toprağı tercih eder. Drenajın yeterli olması şartı ile her türlü toprakta yetiştirilebilir, ancak drenajı iyi olmayan ortamda fazla sulandığında kök çürümesi olabileceği bilinmelidir. Bitki, çok ıslak ortamda bulunmadığı durumda -9˚C derece soğuğa dayanır. Üretimi en kolay yandan verdiği kardeşlerin ayrılması ile yapılır, çok miktarda üretim gerekiyorsa, tohum ile üretim tercih edilir.

Bugün Agave stricta’nın birçok kültürü üretilmiştir: Agave stricta ‘nana’, Agave stricta ‘rubra’, Agave stricta ‘echinus’ vb. Bu varyeteler daha küçük boydadır, daha yavaş büyüyerek 15-25 cm boya ulaşırlar. Renkleri parlak mavi veya kırmızı olabilir. Alttan verdikleri kardeşler ile kompakt yapıda koloniler oluştururlar.

Peyzajda kullanımı: Kirpi Agavı grup olarak, sınır bitkisi olarak, duvar kenarlarında, kaya bahçeleri, kayalık alanlarda ve kurakçıl peyzajda kullanılan bir bitkidir. Özellikle cüce varyeteler, ışınsal şekilde uzanan ince, zarif yaprakları ile saksıda güzel ve çekici bir görünüm sağlarlar.

Agave stricta, bakımı yapılırken, bitki suyundan ve sivri dikenlerden korunmak için, uzun kollu gömlek giyilmesi ve eldiven kullanılması önerilir.