ALOCASİA MACRORRHİZOS – FİL KULAĞI

Alocasia, Araceae (Arum-Yılanyastığı) ailesine ait, rizomlu (yumru köklü), çok yıllık ve çiçekli bir bitkidir. Alocasia macrorrhizos, Alocasia cinsine ait bir türdür, eş anlamlı adı Alocasia macrorrhiza’dır. Doğal olarak Sri Lanka, Hindistan, Malezya ve Avustralya’nın Queensland bölgesinde, orman altlarında ve dere boylarında bulunmaktadır. Bugün kültürde süs bitkisi olarak kullanılan, Fil Kulağı’nın kökeni Filipinler’dir.

Alocasia macrorrhizos, çok büyük, kalp şeklinde, 160 cm uzunluğa ve 100 cm genişliğe ulaşan yapraklara sahiptir. Yaprak sapları (petiole), 60-120 cm uzunluğundadır.  Parlak yeşil yapraklar üzerinde, soluk renkli damarlar gözlenir. Yaprakların altındaki damarlar, çok belirgindir ve kabarık yapılarıyla dikkat çekerler. Gövde, 200 cm’ye kadar uzayabilir. İri yapraklar, kalın, kahverengimsi gövde üzerinde egzotik ve tropik bir görünüm yaratırlar.

Fil Kulağının, yılanyastığı ailesine has çiçekleri, kısa çiçek sapları ucundadır. Ancak beyaz veya krem renkteki çiçekler, yaprak sapları arasında kaldığından fazla dikkati çekmezler. Erişkin bitkiler, yanlarından kardeşlenme gösterir. Bu kardeşler, kolaylıkla ayrılıp dikilebilirler. Büyük bitkilerin rizom kökleri 20 cm kalınlığa ulaşabilir. Üretimi, tohum, kardeşlerin veya rizomların ayrılması ile yapılır.

Gövde yenilebilir fakat içerdiği kalsiyum oksalat kristalleri ve diğer bazı zararlı bileşenler, dilde ve yutak borusunda ödem yaratarak, solunum güçlüğü ve boğaz ağrısı yapabilirler. Toksinlerin parçalanması için bitki, çok uzun süre kaynatıldıktan sonra tüketilmelidir.

Alocasia macrorrhizos’un bazı alacalı varyeteleri vardır, bunlar; Alocasia macrorrhizos “variegata” olarak adlandırılırlar. Bu varyetelerin 100 cm e ulaşan alacalı yaprakları, yeşil, beyaz ve krem renkleri ile bir mozaik görüntüsü sergilerler.

Fil Kulağının, devamlı ısı ve nem ihtiyacı vardır. Toprak, organik açıdan zengin aynı zamanda iyi drenajlı olmalıdır. Bitki sık sulanmalıdır. Kısa süreli su birikmelerine karşı dayanıklıdır. Bununla birlikte genç ve küçük bitkiler, fazla suya hassastır, özellikle soğuk havalarda aşırı sulama, rizom köklerin çürümesine neden olur. Alocasia macrorrhizos için, hafif gölge idealdir, çok gölge ortamlara da adapte olur. Bitki, bol gübreleme ister, fakat tuza toleransı düşüktür. Bu tropik ve çok yıllık bitki, diğer akrabalarına göre soğuğa daha dayanıklıdır. -4˚C soğuğa kadar dayanır, bu derecede yapraklar yansa bile, gövde sağlam kalır.

Peyzajda Kullanımı: Fil Kulağı, değişik ve tropik görünümü ile soğuk iklim ülkelerinde, ev ve sera için gittikçe popüler olan bir bitkidir. Kış bahçelerinde ve seralarda, tropik veya subtropik etki yaratmak için, arka fonda seçilebilecek bir bitkidir. Islak mekânlarda sıklıkla yetiştirilmektedir. Ülkemizin Akdeniz sahil kuşağında, kuzey rüzgârlarından korunaklı alanlarda, dış mekân bitkisi olarak rahatlıkla kullanılmaktadır.

Tropik kuşakta, Alocasia macrorrhizos yenen rizom ve gövdesi için sıklıkla yetiştirilmektedir.