AMARYLLIS BELLADONNA – NERGİZ ZAMBAĞI- PEMBE TROMPET
Amaryllis belladonna, Nergizgiller ailesinin, Amaryllis cinsinin tek türüdür. Güney Afrika kökenli olan bitki, sıklıkla Hippeastrum türleri ile karıştırılmaktadır. Gerek dünyada, gerek Türkiye’de Hippeastrum’lara sıklıkla Amaryllis denilmektedir. Hippeastrum, Amaryllis’in aksine tek bir türü değil, birçok türü içermektedir, vatanı da Güney Amerika’dır. Hippeastrum’larda, içi boş bir sap üzerinde 4-6 çiçek bulunmasına karşın, Amaryllis belladonna’da içi dolu bir sap üzerinde, daha küçük, 2-12 adet çiçek bulunmaktadır.
Amaryllis adı, soğanının acı tadını tarifleyen Latince “Amarella”kelimesinden veya Yunan mitolojisindeki çok güzel bir çoban kadının, adından gelmektedir. Belladonna ise güzel kadın demektir. ABD de bitkiye Çıplak Kadın denilmektedir, bitkinin çiçeklenme döneminde yapraklarının olmamasından dolayı bu ad verilmiştir. İtalya’da Madonna Zambağı adı ile tanınmaktadır.
Amaryllis belladonna soğanlı bir bitkidir, soğanları 5-10 cm çapa erişebilir. Çok sayıda uzun, yeşil yaprakları vardır, yapraklar 30-50 cm uzunluk ve 2-3 cm genişliktedir. Nergiz Zambağı’nın yaprakları sonbaharda çıkmakta ve ilkbahar sonunda kaybolmaktadır. Soğanlar yaz süresince uykuda (dormant) dır. Yaz sonunda soğanlardan bir veya iki adet 40-60 cm uzunluğunda çiçek sapı çıkar ve üzerindeki goncalar açılır. Çiçekler boru şeklinde, kokulu, beyaz, pembe ve mor renktedir. Bitkinin dona dayanıklı olduğu bilinmektedir. Toprak altındaki soğanların -20 ˚C ye dayandığı bildirilmiştir, ancak soğuk yörelerde, soğanların üzerine malçlama yapılması uygun olur.
Amaryllis belladonna kuraklığa dayanıklıdır, az miktarda su ile uzun süre idare eder. Üretimi, soğanların ayrılması veya tohum ile yapılır. Küçük soğanların anne soğandan ayrılması ,istirahat evresinde yapılmalıdır. Nergiz Zambağı 18. Yüzyıl başlarında kültüre alınmıştır. 1800 lü yıllarda Avustralya’da üretilen ancak hangi bitki ile çaprazlaştırıldığı bilinmiyen bir Amaryllis belladonna hibritten; beyaz, krem, şeftali, değişik tonda kırmızı renkli çiçekli bitkiler üretilmiştir. Bugün bu hibritler ile orjinal Nergiz Zambağı bitkisi arasında çaprazlama ile yeni hibritler üretilmektedir.
Peyzajda kullanımı: Amaryllis belladonna doğasında kayalar arasında, gruplar halinde bulunmaktadır. Bu nedenle özellikle kaya bahçelerinde, gruplar oluşturularak kullanılmaktadır. Yer örtücüler ile çalı grupları arasında, ara bitki (bordür) veya karışık bordürlerde de kullanılmaktadır. Nergiz Zambağı düzenlemelerde, geniş saksılarda da kullanılabilir.








