Asparagaceae (Kuşkonmazgiller), 153 cins ve 2,500 kadar çiçekli bitki türünü kapsayan bir familya (aile) dır. Hemen hemen dünyanın her tarafında rastlanan bu bitkilerin 770 kadar türü, Güney Afrika’ya özgüdür. Aileye dahil türler, görünüm olarak çok farklılık gösterir, ancak genetik ve evrimsel geçmişleri nedeni ile bu aile içinde sınıflandırılmışlardır. Cins adı Yunanca “asparagos” “yenen kuşkonmaz” dan, cins adı “aethiopicus” ise Latince “Afrika kökenli” den gelmektedir.

Daha önceki bitki sınıflandırılmalarında tanımlanan Lily (zambakgiller) familyası, genetik çalışmaların ışığında, daha küçük familyalara ayrılmıştır. Taksonomistler önce Asparagus, Agave, Beargrass ve Brodiaea olarak yeni familyalar ileri sürmüşlerdir. Daha sonra bu 4 aile, alt grup olarak (sub family) kabul edilmiş ve hepsi Asparagaceae Ailesi adı altında birleştirilmiştir. Kuşkonmazgillerin ortak özellikleri; çiçeklerinin aynı boy ve renkte, 3 çanak yaprak (sepal) ve 3 taç yapraktan (petal) oluşmasıdır. Gene ailenin ortak özelliği olarak 6 adet erkek organ (stamen) ve üç kısımdan oluşan bir dişi organ (pistil) bulunur.

Asparagus aethiopicus – Gelin Tacı Kuşkonmazı: Güney Afrika Cumhuriyeti’nin Cape ve Kuzey eyaletlerinin, kurak bölgelerinde, dağ eteklerinde ve deniz kenarı makiliklerde bulunan bir kuşkonmaz türüdür. Asparagus aethiopicus eskiden beri Asparagas densiflorus ile karıştırılmaktadır, bugün bu iki türün farklı olduğu kabul edilmiştir. Asparagus aethiopicus, 1767 yılında Carl Linnaeus tarafından tarif edilmiştir. “Asparagus sprengeri” adı, bitkiyi Avrupa’da tanıtıp, popüler bir süs bitkisi olmasını sağlayan Carl Ludwig Sprenger’den gelmektedir.

Gelin Tacı, çok yıllık, dallanma gösteren, 2-3 metreye kadar uzayabilen bir sarmaşıktır. Genç, sarılıcı, gövdeler incedir, yaşla soluk, üzeri düzgün bir sert bir gövdeye dönüşürler. Gövdelerin üzerinde 10-12 mm uzunluğunda dikenler bulunur. 10-20 mm uzunluğunda ve 2-3 mm genişliğinde olan, gövdeden 4-6 lı grup halinde çıkan iğnemsi yapılar, düşündüğümüzün aksine yaprak değil kladodes (değişime uğramış basık gövde) lerdir. Kladodes’ler kesitte: yuvarlak olarak görülürler, uçları sivri, genelde gri-yeşil renklidirler.

Yıldız şeklinde, kokulu, beyaz veya pembe-beyaz renkli çiçekler 3-5 mm uzunluğundadır, 3 çanak ve 3 taç yaprakları vardır. Çiçekler, salkım şeklinde, yazdan kışa kadar açarlar. Çiçekten sonra 5 mm çapında yeşil meyveler oluşur, meyveler olgunlaşınca kırmızı renge dönerler. Her meyvenin içinde, bir adet, siyah renkte 3 mm çapında tohum bulunur. Bitki çift eşeylidir, tek bir bitkiden tohum elde edilebilir. Bitkinin toprak üstü gövdelerinin yanında, toprak altında da rizom adı verdiğimiz, gövde kökler ayrıca soğanımsı kökler bulunur.

Asparagus aethiopicus  Asparagus densiflorus ile karıştırılmaktadır.  Asparagus densiflorus 30-60 cm boylanabilen ve dikeni olmayan bir kuşkonmazdır. Bazı otörler Sprenger Kuşkonmazı’nın doğru adının, Asparagus densiflorus ‘Sprengeri’ olduğunu ileri sürmektedir.

Gelin Tacı, bulunduğu çevreye kolay uyabilen, fazla bakım istemeyen, zor şartlarda bile büyümesini devam ettirebilen bir bitkidir. Güneş veya yarı gölge ortamda olabilir. Devamlı nemli kalan bir toprak, bitki için idealdir, ancak kışın fazla suya gereksinimi yoktur. Çok susuz kaldığında veya yeterli ışık alamadığında, yapraklar sararır ve dökülürler. Yaşlı ve sararmış yapraklar, topraktan çıktıkları seviyeden kesilmelidir. Bitkinin rizom kökleri su depolama görevi yaptığından, kuraklığa karşı oldukça dayanıklıdır. Üretimi tohum veya rizomların ayrılması ile yapılır. Bitki –7°C ye dayanıklıdır, daha soğuklarda, yapraklarını kaybedip tekrar sürebilir.

Peyzajda Kullanımı: Asparagus aethiopicus, parlak, yeşil, eğreltiye benzeyen güzel yaprakları ve kırmızı renkli meyveleri ile değerli bir süs bitkisidir. Ilıman bölgelerde, bahçede yer örtücü, saksı bitkisi veya sarmaşık şeklinde kullanılabilir. Özellikle askılı veya büyük saksılarda, dallarının aşağı sarkması ile güzel bir görüntü oluşturur. Soğuk yörelerde ise saksı bitkisi olarak kullanılmalıdır. Hızlı büyüyen bir bitki olduğundan, saksıda yetiştiriliyorsa, sık sık saksı büyütmek gerekebilir. Bitkinin yaprakları, kesme çiçekçilikte süslemekte kullanılmaktadır.

Gelin Tacı meyveleri, ağızdan alındığı takdirde, bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi belirtilere yol açar. Deri ile temasta, dermatit oluşabilir. Bitki, kedi ve köpekler için zehirlidir.