BIGNONIA CAPREOLATASARILICI ACEM BORUSU

Bignonia capreolata her dem yeşil bir sarmaşıktır. İngilizcede; gövde kesitinde, haç şeklinde göründüğünden, Haç Sarmaşığı denilmektedir. Sarılıcı Acem Borusu Bignoniaceae ailesi, Bignonia cinsine aittir. Aile adı, Fransız kralı XV. Louis’in kütüphanesine bakan Jean P. Bignon’a atfen verilmiştir. Tür adı “capreolata” latince sarmaşık filizi anlamına gelmektedir. Bitki adının birçok sinonimi vardır (Doxantha capreolata, Anisostichus capreolata, Anisostichus crucigera).

Bignonia capreolata Güneydoğu ABD kökenlidir, Maryland’dan Florida’ya, batıda Missouri ve Texsas eyaletlerine kadar olan coğrafi bölgede bulunmaktadır. 10-15cm uzunlukta ve 5 cm genişlikte olabilen birleşik yaprakları, karşılıklı olarak çıkar ve herbiri iki yaprakçığa ayrılır. Fotoğrafta görüldüğü gibi, yaprakların çıktığı sap üzerinde, tendril adı verilen, dallanma gösteren, sarılıcı oluşumlar vardır. Yazın koyu yeşil olan yapraklar, don olayından sonra kırmızımsı bir renk alırlar. Kış şartlarının çok ağır olmadığı durumda, her dem yeşildir. Sarılıcı Acem Borusu akrabası olan Acem Borusunun (Bignonia radicans veya Campsis radicans) aksine, ağaçlara tırmanmasını tendriller ile yapar, hava kökleri ile bitkiye tutunmadığından, konakçına bir zarar vermez.

Bignonia capreolata kış sonu veya ilkbahar başında çiçeklenir. Boru şeklindeki çiçeklerinin dışı kırmızı, içleri sarı renktedir, sıklıkla kahveye benzer hoş bir kokuları vardır. Çiçekler 5-7 cm uzunluğundadır, 2-5 salkım şeklinde olurlar. Meyvesi bezelye tohumlarında olduğu gibi 12-20 cm uzunlukta fasulye şeklindedir.

Sarılıcı Acem Borusu fakir topraklara ve kuraklığa dayanıklıdır. Gölgeye dikildiği takdirde, ışığa ulaşma için etrafında ne bulursa ona sarılarak yukarı çıkar. Genellikle çok yükseğe çıkabilirler, bu durumda alt yapraklarını kaybeder, yapraklar yalnız en üst kısmda görülürler. Soğuğa çok dayanıklıdır, -24˚C ye kadar yaşamını devam ettirir.

Bignonia capreolata’nın üretimi, tohum veya alttan verdiği kardeşlerin ayrılması ile yapılır. Bugün ticari olarak birçok varyetesi bulunmaktadır. Ancak en güzel varyasyonlar, ormanlarda tesadüfen bulunup getirilenlerdir. Kültürlerinden “Atrosanguinea” koyu kırmızı renkli, “Tangerine Beauty” kayısı ile altın rengi, “Helen Fredel” ise koyu sarı dır.

Amerika yerlileri Sarılıcı Acem Borusu’nu, difteri, ödem, başağrısı ve romatizma gibi çeşitli hastalıklarda ilaç olarak kullanmışlardır. 2012 yılında, bitkide rezerpin adı verilen bir indol alkaloid bulunmuştur. Reserpin yakın zamana kadar modern tıpta, psikoz ve yüksek tansiyonu tedavi için kullanılan bir ilaçtı.

Peyzajda kullanımı: Bir sarmaşık olması nedeni ile genelde, çitlerde, duvarlarda, yüksek pergolalarda, kamelya ve gölgeliklerde kullanılmaktadır.