BRACHYCHITON POPULNEUS – JAPON KAVAĞI

Brachychiton (Şişe Ağaçları): Malvaceae ailesine ait, 31 tür, ağaç veya büyük çalıları kapsayan bir cinstir. Bitkilerin 30 u doğal olarak Avustralya’da, biri ise Yeni Gine’de bulunmaktadır. Brachychiton adı Yunanca brachys (kısa) ve chiton (eski Yunan’da giyilen kolsuz ince uzun elbise), kelimelerinden türetilmiştir, bitkinin ince, geniş tohum kılıfına atfen verilmiştir.

Brachychiton’lar fazla don olmayan yörelerde kullanılabilecek, gösterişli bahçe ağaçlarıdır. Fazla bakım gerektirmez ve fazla suya gereksinim göstermezler ancak iyi drenaj gereklidir. Türlere göre, 4-30 metre boylanabilirler, her dem yeşil olmakla birlikte, bazıları kurak mevsimlerde, yaprak dökerler.

Birçok türün gövdesi, şişe şeklinde şişlik gösterir, bu gövdeler kurak mevsimlerde su depolamaya yaramaktadır. Tüm türler erdişidir, erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde bulunurlar. Bazı gösterişli Brachychiton türleri, Akdeniz bölgesinde, Güney Afrika’da ve ABD de bahçelerde sıklıkla kullanılmaktadır.

Brachychiton populneus Orta büyüklükte, nadiren 20 metre uzunluğa erişebilen, her dem yeşil bir ağaçtır. Anavatanı Doğu Avustralya’dır. Doğal olarak Kuzey-Doğu Victoria’dan Townville’e ve sahilden, yarı kurak iç kısımlara kadar uzanır. Populneus Latince kavak benzeri demektir, bitkiye bu ad, yapraklarının Kavak Ağacı yapraklarına benzemesinden dolayı verilmiştir.

Japon Kavağı’nın gövdesi kalın ve gri renktedir. Geniş gövde, sıcak kuru iklim bölgelerinde su depolama görevi görmektedir. Parlak, yeşil yaprakları bütün veya 3-9 lobludur, 10 cm e kadar olabilirler. Yeni yapraklar soluk yeşil renktedir, kenarları pembe olarak görülür. Çan şeklindeki küçük çiçekleri, beyaz renkte, boynun iç kısmı, pembe-kahverengidir. Çiçeklenmeden sonra oluşan, tohum kapsülleri, kayık şeklindedir, içlerinde birçok iri tohum bulunur.

Brachychiton populneus‘un erişkin yapraklarına göre ayırt edilen, iki alt türü vardır. Trilobus‘ta yaprak 3 veya 5 ince loptan oluşmaktadır. Populneus’ta ise, kavak yaprağı benzeri, tek parça bir yaprak bulunur. Bitkinin çoğaltılması, tohum veya çelikleme ile yapılır. Genç fidanların gelişmesi çok yavaştır, ancak bu devre, iyi bir harç kullanılarak, bitkinin su ve gübre gereksinimi iyi ayarlayarak kısaltılabilir. Muhtemelen Brachychiton cinsinin soğuğa en dayanıklısıdır. Ağaçlar kısa süreli, -8˚C ye dayanmaktadır.

Peyzajda kullanımı: Japon Kavağı parlak yeşil yaprak ve kompakt yapısı ile, park ve bahçelerde spesmen ağacı olarak kullanılır. Süs ağacı ve cadde ağaçlanmasında, Güney Afrika, ABD, Türkiye dahil Akdeniz ülkelerinde kullanılmaktadır.

Dallardan koparılan yaprakları lezzetlidir, hayvanlar tarafından yenilir, ancak çiçek ve tohumları zehirlidir.