CAMPSİS RADİCANS–ACEM BORUSU
Campsis radicans, Bignoniaceae ailesine ait, odunsu bir sarmaşıktır. Sık yapraklı, yaprak döken, hızlı büyüyen bitki, çok gövdelidir, verdiği hava kökleri ile bulunduğu yapılara ve ağaçlara yapışarak büyür. Doğal olarak, Missouri dahil Güney Doğu ABD’de bulunur. Ancak ABD’nin birçok kuzey eyaletinde de yayılmıştır. Cins adı, Yunanca “kampe” kelimesinden gelmektedir, çiçek stamenlerinin büklümlü olmasından dolayı bu ad verilmiştir, “radicans” gövde kökleri için kullanılmıştır.
Acem Borusu, çok hızlı büyüyerek ve hava kökleriyle tutunarak 6-10 m’ye ulaşır. Genç filizler yeşildir. Bir yılı geçiren gövdeler, soluk kahverengi bir kabukla kaplanır. Yaşlı bitkilerin gövde çapı, kaidede 10-20 cm i bulabilir. Campsis radicans, ilkbahar sonunda uyanır. Karşılıklı yeşil yaprakları, pinnat yapıdadır, 40 cm e ulaşabilir. Her yaprak 7-11 adet, kenarları dişli, 3-10 cm uzunlukta, yaprakcıktan oluşur. Sonbaharda yapraklar sararır ve dökülürler.
Acem Borusu, varyetesine göre, portakal rengi veya sarı çiçek açar. Salkımlar, grup halinde 4-12 çiçekten oluşur. Çan şeklindeki çiçekler 6-10 cm uzunlukta olup aynı yıl gelişen, yayılıcı sürgünlerin ucundadır. Çiçeklenme, hazirandan ekime kadar devam eder. Meyveler 10-20 cm uzunluğunda ve fasulye şeklindedir. Açıldıklarında içlerinden kanatlı tohumlar çıkar.
Campsis radicans, toprak için seçici değildir. İyi drenajlı, nemli topraklarda, yarı gölge veya güneşte çok iyi gelişir. Gölgede yapraklanma düzgün olmakla birlikte, çiçek açması için tam güneş önerilir. Bu bitkiyle ilgili problem, genellikle nasıl büyütüleceği değil, nasıl kontrol altında tutulacağıdır. Toprak altından birçok kardeş meydana getirir. Diğer taraftan, kendi tohumlarından da bitkiler gelişir ve bakımsız kaldıkları zaman etrafa hızlı bir şekilde yayılarak yanındaki bitkileri örterler hatta ölümlerine neden olurlar.
Acem Borusu, dayanıklı bir bitkidir. Özellikle kök verip sağlam bir gövde yaptıktan sonra, kuraklığa, tuzluluğa ve -30 °C soğuğa dayanıklıdır. Ağır geçen kışlarda gövdeler donsa bile, bitki yaza kadar, gövdenin altından verdiği yeni sürgünler ile eski büyüklüğünü yakalar.
Campsis radicans, hastalık ve zararlılara karşı oldukça dayanıklıdır. Bazen külleme, bitler ve kırmızı örümcek zararlı olabilir. Çoğaltımı tohumla veya hava kökü bulunan dalların dikimi ile yapılır. Vejetatif olarak çoğaltılan bitki, dikildikten 2-3 yıl sonra çiçek açmaya başlar, tohumdan üretilen fidelerin çiçek açması için daha fazla zamana gereksinim vardır.
Acem Borusu varyeteleri: “flamenco”; büyük koyu kırmızı çiçelidir, “flava”; diğer kültürlerden daha küçük, sarı çiçeklidir, “gabor”; koyu kırmızı çiçeklidir, çiçekler uzun süre devam eder, “judy”; çiçekler sarı içleri ise portakal rengidir, “ursynów”; büyük yapraklı, parlak portakal rengi çiçekleri olan bir hibridtir.
Campsis x tagliabuana: Campsis grandiflora ve Campsis radicans arasında bir hibritttir. Campsis radicans kadar hızlı büyümez, 4 m boya ulaşır, çiçekleri daha çekici, daha büyük ve boğazları daha koyu renklidir.
Acem Borusu, ev ve binaların çok yakınına dikilmemelidir. Saldırgan ve tırmanıcı bir yapısı olduğu için pencere kenarlarını ve kiremitleri tahrip edebilir. Dikildikten sonraki ilk iki yıl bitkiye bambu ile destek sağlanması ve kışın aşırı soğuklarda, gövdenin korunması uygun olur. Dikimden sonra, gövde 15 cm den kesilip yan sürgünlerin oluşması sağlanır. Budama için en iyi zaman ilkbahardır. Sert budama ile daha fazla gelişme ve çiçeklenme sağlanır. Bitkinin tüm kısımları hafif toksiktir. Bitki özsuyu, alerjik kişilerde deri rahatsızlığına, çiçek tozları da alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Peyzajda Kullanımı: Campsis radicans; çit, çardak veya duvarları kısa zamanda örtmek için uygun bir bitkidir. Özellikle duvarların kaplanması, görüntüsü iyi olmayan çitlerin örtülmesi, pergola ve çardaklarda kullanılır. Ağaç gövdelerine tırmanır, bol güneşli ortamda kırmızı-portakal çiçekleriyle hoş bir görüntü oluşturur. Acem Borusu, kent peyzajında, güneşli açık alanların veya istenmeyen çirkin görünüşlü yapıların kapatılmasında ve gürültü perdesi oluşturmak için de kullanılır. Arı kuşları için çekicidir.









