Anacardiaceae (Sakız Ağacıgiller), 82 cins ve 700’den fazla türü içeren bir ailedir. Aile üyelerinin çoğu Afrika, Asya, Avustralya ve Amerika’nın tropik bölgelerinde, az bir kısmı ise subtropik ve ılıman iklim bölgelerinde bulunmaktadır. Bu aileye mensup olan bitkilerin bir kısmı yenilebilen tohum ve meyveleri nedeni ile yakından tanınmaktadır. Anacardiaceae ailesinden; Mango (Mangifera indica), Şam Fıstığı (Pistacia vera), Kashew (Anacardium occidentale) ve Brezilya Karabiber Ağacı (Schinus terebinthifolia) iyi bilinen meyveli ağaçlardır.

Cotinus coggygria (syn. Rhus cotinus), Anacardiaceae ailesinden, Avrasya’da bulunan, Cotinus cinsine ait bir türdür. Cins adı; Cotinus Yunanca “Kotinus” zeytinden gelmektedir. Tür adı coggygria; Yunanca “kokkugia” Duman Ağacının adıdır. Bitki, Güney Avrupa, Akdeniz sahillerinden, Kafkasya, Orta Çin ve Himalaya Dağlarına kadar uzanan coğrafyada doğal olarak bulunmaktadır. Türkiye’de Karadeniz, Batı Anadolu-Ege Sahilleri, Akdeniz Sahili ve Dicle bölgesinde bulunmaktadır.

Duman Ağacı, çok dallı, 5-7 metreye kadar boylanan, yaprak döken bir çalıdır, nadiren ağaç formunda yükselebilir. Bitkinin yaprakları; mavimsi, 3-8 cm uzunluğunda yuvarlak veya oval şekildedir. Sonbaharda yaprak renkleri sarı, şeftali veya parlak kırmızı renge dönerler. Çiçeklenme mayıs ayında olmaktadır. 15-30 cm uzunluğunda saplar üzerinde, çok sayıda 5-10 mm çapında, soluk sarı veya sarı-yeşil renkli, 5 petalli çiçekler açarlar. Bitki hermafrodittir. Duman Ağacı adı, bitki geçmiş çiçeklerinin, saplar üzerinde birleşip, yazın pembe veya morumsu bir renk almasından dolayı verilmiştir.

Cotinus coggygria, bol güneş veya yarı gölge ortamı tercih eder. Gölgeye dikildiği takdirde, kırmızı-mor yaprakları yeşile döner. Toprak için seçici değildir, alkali dahil toprak çeşitlerine dayanıklıdır, ancak iyi drenaj gereklidir, aşırı ıslak topraklara dayanamaz. Bitki yerine alıştıktan sonra susuzluğa nispeten dayanıklı olur. -25˚C soğuğa dayanmaktadır. Üretimi genel olarak tohum ile yapılır, ancak özel kültürlerin üretimleri, çelikle veya doku kültürü ile olabilmektedir. Bitki ömrünün, diğer ağaçlar ile kıyaslandığında oldukça kısa, 20 yıl kadar olduğu bildirilmiştir.

Günümüzde, Duman Ağacı’nın birçok kültürü üretilmiştir. Bunlardan en fazla bilinen ve tutulanı Cotinus coggygria “Royal Purple” kompakt bir gövde ve koyu renk yapraklara sahiptir. “Young Lady”, bitkinin Avrupa versiyonunun daha kompakt ve küçük yapıda olanıdır, ilk 10 yılda ancak 120-180 cm boya ulaşır, küçük bahçeler için uygun bir seçimdir. “Velvet Cloak”, “Daydream”, “Golden Spirit” gibi daha birçok varyete bugün peyzajda kullanılmaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Cotinus coggygria’nın birçok kültürü peyzajda kullanılmaktadır. Çarpıcı renkteki yaprakları ve çiçeklenmeden sonra bozulan çiçeklerin yaptığı renkli yumaklar nedenleri ile ana girişlerde, tek veya çift olarak, vurgu ağacı olarak kullanılır. Sıklıkla, budanarak çit veya yürüme yolları yanında bordür bitkisi olarak uygulanmaktadır. Dayanıklı bir bitki olmasının yanında, kısıtlı toprak olan yerlere uyum sağlar. Kurak, kayalık arazide, susuzluğa dayanıklı olduğu için tercih edilir. Elektrik tellerinin bulunduğu alanlarda, fazla uzamadığından yıllarca budamaya gereksinim kalmadan kullanılabilir.

Cotinus, yakın akrabası olan Rhus (Sumak) ile aynı aileye mensuptur. Sumak Arapça “summaq” = kırmızı kelimesinden devşirilmiştir. Orta- Doğuda, bu bitkiler akrabaları Sumaklar gibi tekstil endüstrisinde; halı ve kilim yapımında kullanılan kırmızı boya imalatında kullanılmaktadır.

Boyacı Sumağından, önemli bir esansiyel yağ çözeltisi elde edilir. Bu çözelti, antibakteryal, antifungal, antiviral, antikanser, antigenotosik (genetik toksiteye karşı), iltihap önleyici ve karaciğer koruyucu etkileri nedeni ile değerlidir. Bu nedenlerle tıpta, tıp sağlığında, kozmetik ürünlerde ve takviye edici ürünlerde kullanılmaktadır.