ERYTHRİNA LYSİSTEMON-MERCAN AĞACI
Eritrina (Mercan Ağaçları) lar Fabaceae (Baklagiller) ailesine aittir ve kırmızı cins olarak bilinir. Latince erythros kırmızı demektir ve bu grup bitkilerin parlak kırmızı çiçekleri ve tohumları nedeni ile cins adı olarak kullanılmıştır. Eritrina cinsi, Güney Afrika, Batı Hint Adaları, Brezilya ve Avustralya’da doğal olarak bulunan 170 den fazla türü kapsamaktadır.
Mercan Ağacı, küçük veya orta boy ağaç ölçüsünde kabul edilebilen, yaprak döken, güzel taç yapısı ve parlak kırmızı çiçekleri ile ilgi çekici, güzel bir ağaçtır. Boyu genelde 10 metreyi geçmez. Doğal olarak Güney ve Batı Afrika’da bulunmaktadır. Erythrina lysistemon ilginç ve çarpıcı çiçekleri nedeni ile en çok tanınan ve peyzaj amacı ile kullanılan Güney Afrika ağaçlarındandır.
Mercan Ağacı’nın gövdesi düzgün, koyu gri veya gri kahve renktedir. Gövde üzerinde ucu kıvrık, kısa, koyu renkli dikenleri vardır. Bu dikenler, çok sık değildir, gelişigüzel dağılmış olarak bulunlar ve dallar üzerinde de devam ederler. Yaprak dizilişi “trifoliate”dır, 3 yaprakçık sapla birleşerek bir birleşik yaprak oluştururlar, yaprakçıklar oldukça büyüktür, her biri 17×18 cm boyuta ulaşabilirler. Erythrina lysistemon, ilkbahar başında, henüz yapraklar çıkmadan çiçek açar. Çiçekleri alev kırmızısı renkte, uzun kalın saplar üzerinde, 9 cm uzunluğundadır. Çiçekten çıkan tatlı, kokulu özsu birçok böcek ve küçük kuşu çekmektedir. Meyveleri fasulyede olduğu gibi uzun silindirik yapıdadır, renkleri siyah, uzunlukları 15 cm kadar olabilir. Meyve kılıfı açıldığında içinde parlak kırmızı renkli, üzerlerinde siyah göz şeklinde tek bir lekesi olan tohumlar görülür, bunlara “Şans Fasulyesi” denmektedir.
Güney Afrika da birçok kabile Mercan Ağacı’nın tıbbi ve büyü özellikleri olduğuna inanmaktadır. Ağacın içerdiği birçok alkoloidlerden bazıları zehirli olmakla birlikte, mikrop kırıcı, iltihap giderici ve ağrı dindirici özelikleri vardır.
Erythrina lysistemon sıklıkla Erythrina caffra (Sahil Mercan Ağacı) ile karıştırılır. Erythrina caffra sahil veya nehir kıyısındaki ormanlarda bulunmaktadır ve genelde Erythrina lysistemon dan daha büyüktür. Çiçek açmamış ağaçlardan hangisinin Caffra, hangisinin lystemon olduğunu ayırt etmek çok zordur. Erythrina caffra çiçekleri portakal-kırmızı renkte (nadiren krem rengi), lystemon çiçekleri ise alev kırmızısı renktedir. Erythrina caffra çiçeklerinin petalleri kısa ve geniştir, bu nedenle stamenler dışarı doğru uzanarak favori (saç) şeklinde görülürler.
Mercan Ağacı, hızlı büyüyen, özel istekleri olmayan bir ağaçtır. İdeal büyüme şartları için, iyi havalanan, drenajı düzgün olan, iyi yapıda bir toprak gerekir. Susuzluğa dayanıklı olmakla birlikte, bol sulandığı takdirde daha hızlı büyür. Dona hassastır, erişkin ağaçlar, kısa süreli -7° soğuğa dayanabilirler, genç ağaçlar dona dayanıklı değildir. Erythrina lysistemon tohum, çelik veya dal çeliğinden kolaylıkla üretilebilir. Tohumlar ilkbahar veya yazın dikilmelidir. Çelikler de ilkbahar ve yazın hazırlanır. Kalın ve uzun dallardan yapılan dal çelikleri için en uygun zaman, kış veya ilkbahar başıdır. Dal çelikleri kesildikten sonra birkaç gün dinlendirilir, uygun vasata veya kuma dikilirler, burada fazla sulamadan kaçınmak gerekir.
Peyzajda kullanımı: Park ve bahçeler için çok güzel bir örnek ağaçtır. Cadde ve bulvarlarda ağaçlandırma için de uygundur. Özel bahçelerde, özellikle yazın gölge, kışın da güneş arzu edilen noktalara dikimde seçilecek bir ağaçtır.






