EUPHORBİA İNGENSSÜTLEĞEN AĞACI

Euphorbia (sütleğen) lar,  bitki âleminin en büyük ailelerinden Euphorbiaceae ailesine aittir. Bu ailede 300 cins ve 5000‘in üzerinde tür ve 7500 varyete bulunmaktadır. Yalnız Euphorbia türleri 2000 kadar varyeteyi içermektedir. Bunlar tek yıllık, iki yıllık, çok yıllık, otsu, çalı veya ağaçlardır. Bazı Euphorbia lar etli yapraklı (sukkulent),  bazıları yaprak döken diğerleri her dem yeşildir. Gene bazı türler soğuğa çok dayanıklı iken diğerleri dona hassas türlerdir.

Euphorbia’ların en ilginç özelliği bitki formlarının, bitki büyüklüklerinin, büyüme özelliklerinin sıcak ve soğuğa dayanıklılıklarının ve suya gereksinimlerinin türden türe çok büyük farklılık göstermesidir. Euphorbia’ların birçoğu sütsü bir sıvıya sahiptir, bazen bu sıvı renksiz olabilir. Euphorbia adı, Birinci yüzyılda yaşamış Mauritania Kralı, Juba’nın doktoru Euphorbus‘tan gelmektedir.

Sütleğen Ağacı, Güney Afrika’ya özel, dikenli, etli yapraklı (sukkulent) bir ağaçtır. Ağaç doğal olarak Angola, Mozambik, Zimbabve, Güney Afrika ve Swaziland’da bulunmaktadır. Euphorbia ingens dik olarak uzayan, dallanma gösteren sukkulent bir ağaçtır. Ağaç tacı yuvarlak olup uzaktan bir hava balonuna benzer, ağaç 10 metreye kadar uzayabilir.

Sütleğen Ağacı dalları bölümler gösterir,  dik olarak uzarlar. Dallar dörtkenarlıdır ve bu kenarlar üzerinde küçük dikenler vardır. Küçük dikenler çift olarak çıkıp, dalların kenarları boyunca uzanır. Sonbahar-kış mevsimlerinde, bitki dallarının en ucunda küçük yeşilimsi sarı çiçekler açar. Meyvesi üç loplu kapsül şeklinde yuvarlaktır, olgunlaştığı zaman kırmızı-mor renge dönüşür.  Euphorbia ingens sıcak bölgeleri tercih eder, uzun süren kuraklıktan bile etkilenmeyerek hayatını devam ettirebilir. Doğasında kayalık alanlarda ve kumsallarda bulunmaktadır.

Sütleğen Ağacı’nın beyaz renkteki bitki öz suyu çok zehirlidir. Dokunulduğu zaman deride iritasyon, gözde körlük ve yutulduğu takdirde insan ve hayvanlarda ciddi rahatsızlığa neden olur. Bununla birlikte küçük dozlarda kocakarı ilacı olarak,  bağırsak yumuşatıcı ve ülser tedavisinde kullanılmaktadır. Ana gövdeden elde edilen kereste hafif ve dayanıklıdır, kapı ve tekne yapımında yapılır.

Euphorbia ingens’in çiçekleri kelebek, arı ve diğer böcekler için çekicidir. Bu böcekler nektar toplarken çiçeklerin tozlaşmasını sağlarlar.  Tohumları meyve ve tane yiyen birçok kuş tarafından gıda olarak alınmaktadır. Ayrıca doğal olarak bulunduğu bölgelerde, kuşlar sıklıkla bu ağaçları konaklama için kullanmaktadır. Ağaçkakan kuşları gövdelerin ölü kısımlarına yuva yaparlar.

Peyzajda Kullanımı: Eğer kaya ve kaktüs bahçesi için bakımı az büyük bir ağaç aranıyorsa, kaktüse benzeyen Sütleğen Ağacı ideal bir seçenektir. Sukkulent olduğu için çok az suya ve bakıma gereksinimi vardır, dayanıklı bir bitkidir. En iyi güneş altında olur, uzun sürekli kuraklığa dayanıklıdır. Dikkat edilecek nokta, sıcaklığın -3°C derece altına düşebileceği yerlerde, donma tehlikesi düşünülerek bitkinin kullanılmamasıdır. Zehirli sütünden dolayı hayvanlar, bitkiye zarar vermemektedir. Özellikle kurak bölgelerde koyu yeşil gövdesi, sarı içekleri, kırmızı-mor meyveleri ile gösterişli bir ağaçtır. Bahçeler için uygun bir bitki olmakla birlikte yukarıda bahsettiğimiz zehirli özelliği nedeniyle çocukların bulunduğu alanlara dikilmemelidir.

Ağaç sütleğenle birlikte kullanılabilecek diğer bitkiler, Euphorbia tirucalli (Kalem Bitkisi) ve Euphorbia grandicornis(Dikenli Eforbiya) dır.