Lavandula (lavanta), Lamiaceae; “Ballıbabagiller” ailesine ait çiçek açan 47 adet tür, bitkiyi kapsayan bir cinstir. Eski dünyaya ait olan cins; Kanarya Adaları, Avrupa, Akdeniz ülkeleri, kuzey ve doğu Afrika, güneybatı Asya ve Hindistan’a kadar bulunan bölgelerde bulunmaktadır. Sıcak iklim bölgelerinde, Lavanta ailesine ait birçok bitkinin, peyzaj, baharat veya endüstriyel bitki olarak yağı çıkarılmak üzere dikimi yapılmaktadır. Lavanta geleneksel tıpta ve kozmetik sanayiinde kullanılmaktadır. Bu cinse ait bitkiler tek yıllık (annual) otsu, çok yıllık (perennial), kısa ömürlü çalımsı veya çalı şeklindedir. Avrupa’da sıklıkla kullanılan bazı türler; İngiliz Lavantası, Fransız Lavantası ve İspanyol Lavantası adları ile bilinmektedir. İngiliz Lavantası veya Eski İngiliz Lavantası olarak bilinen tür “Lavandula angustifolia” (eski adı Lavandula officinalis) dır. Fransız Lavantası; L. stoechas ve L. dentata, İspanyol Lavantası adı ise L. stoechas, L. lanata veya L. dentata için kullanılmaktadır. Bitkinin İngilizce adı lavender Latince lavare (yıkamak) kelimesinden gelmektedir, bu bitkilerinin çözeltilerinin kullanılmasından dolayı verilmiştir. Botanik adı Lavandula Avrupa’da kullanılan bitki adına atfen Linnaeus tarafından verilmiştir.

Lavandula stoechas, Fransız veya İspanyol Lavantası olarak adlandırılan, Türkiye’de ise Karabaş Otu, Gargan, Keşiş Otu, Yalancı Lavanta adları ile bilinen bitkidir. Bitki Lamiaceae “Ballıbabagiller” ailesine ait olup Fransa, Portekiz, İspanya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye dahil Akdeniz ülkelerinin çoğunda doğal olarak bulunmaktadır. Tür adı stoechas, eski Yunanca’da adı geçen Stoechades (Güney Fransa’da Akdeniz üzerinde bulunan küçük adalar -Dioscorides ve Galen bitkinin bu adalarda bulunduğunu yazmışlardır-) den gelmektedir.

Karabaş Otu her dem yeşil, 100 santimetreye kadar boylanabilen, ancak sıklıkla 25-40 cm boylarında görülen bir çalıdır. Portekiz ve İspanya’da bulunan Lavandula stoechas ‘luisieri’ varyetesi 2 metreye kadar boylanabilmektedir. Bitkinin 1-4 mm uzunluğundaki gri yaprakları, hafif tüylüdür. Mart ayında çiçek açmaya başlar, çiçeklenme yaz başına kadar devam eder. Hermafrodit bir bitkidir, her çiçek erkek ve dişi organlara sahiptir, arı, kelebek ve güveler tarafından tozlaşmaları yapılan tohumlar temmuz-eylül aylarında olgunlaşırlar. 2 cm uzunluğundaki saplar üzerinde bulunan çiçekler pembe ve mor renkli olabilir. Her küçük çiçeğin çevresinde 4-8 mm uzunluğunda mor renkli, hafif basık oval şekilde brakteler (çiçek yaprağı) bulunur. Çiçeğin en üst kısmında, parlak mor renkli, diğer braktelerden çok daha büyük steril brakteler (bunlar çiçek içermez) vardır. Lavandula stoechas in bazı alt grupları vardır: L. stoechas “pedunculata” Akdeniz kıyılarında bulunan en sıklıkla rastlanan tiptir, L. stoechas “luisieri” boyu diğerlerinden daha uzun olan Portekiz ve batı İspanya’da bulunan varyetedir. Bu türün bir de L. stoechas “Anouk” denilen ağaç formu vardır.

Lavandula stoechas hafif (kumlu), orta ve ağır (killi) topraklarda yetişebilir. Kuru veya nemli ancak iyi drenajlı ortamı tercih eder. Uzun süreli ıslak ortamda, mantar infestasyonuna bağlı kök çürüklüğü ve bitki ölümü gerçekleşebilir. Organik malç, bitkinin çevresinde suyu tutarak kök çürüklüğüne neden olabilir. Bitki, pH yönünden çok seçici değildir, asit, nötr veya kuvvetli alkali ortamda yaşamını sürdürür. Bol güneş ışınına gereksinimi vardı, gölgede büyüyemez. Şiddetli rüzgâra dayanıklı olmasına karşın denizden gelen tuzlu suya hassastır. Lavandula angustifolia kadar soğuğa dayanıklı değildir, ancak -12 ˚C. ısıya dayanabilir.  H için çok seçici değildir, asit, nötr vey kuvvetli alkali ortamda yaşamını sürdürürHHh

Peyzajda kullanımı: Karabaş Otu baharat ve çok yıllık (perennial) bahçeler için seçilecek güzel bir bitkidir. Özellikle Kuru Bahçe ve Akdeniz Bahçesi peyzajında kullanılmaktadır. Soliter, bitki tarhlarında veya yürüyüş yolları kenarlarında grup halinde kullanılabilir. Lavandula stoechas ‘anouk’ un ağaç formu saksı içinde, yürüyüş yolları kenarlarında güzel bir görüntü oluşturur. Şehir planlamasında, peyzaj alanlarının düzenlemesinde kullanılan süs sebzeleri, tıbbi ve aromatik bitkiler arasında özel bir yeri olan bitkidir.

Lavandula stoechas ticari olarak oda kokusu spreyi ve insektisit yapımında kullanılmaktadır. Çiçek sapları işlem görerek, ağızdan baş ağrısı, irritabilite, soğuk algınlığı ve bulantıya karşı, haricen ise yarada, romatizma ağrılarında ve böcek kovucu olarak kullanılmaktadır. Antiseptik, sindirimi kolaylaştırıcı, spazm çözücü, yara iyileştirici ve antibakteriyel özellikleri vardır. Çiçekler aromaterapi solüsyonlarının bileşiminde kullanılmaktadır. Çiçek sapları kuru çiçek aranjmanlarında ve potpuride kullanılmaktadır.