Oleaceae (Zeytingiller), çiçek açan çalı ve ağaçlardan oluşan, 27 cinsi kapsayan, bir ailedir. Olaceae ailesi bitkileri 700 dolayındadır, bireyleri çoğunlukla odunsu gövdeli; ağaç, çalı ve az bir kısmı da liana (tropik sarmaşıklar) dan oluşmaktadır. Ailenin en bilinen üyeleri, Zeytin, Dişbudak, Yasemin, Ligustrum, Altın Çan, Kış Tatlısı (Chionanthus) ve Leylaktır. Aile bitkilerinin çiçekleri çok sayıda ve kokuludur. Oleaceae ailesinin ana cinsi Zeytin’dir.  Genelde güneydoğu Asya ve Avustralya kıtasında bulunmaktadır. Ayrıca Çin, Kuzey Amerika ve Afrika’da birçok türü vardır. Ailenin birçok türü ekonomik olarak değer taşımaktadır. Zeytin, meyvesi ve yağı için kullanılmaktadır. Dişbudak sert kerestesi için makbul bir ağaçtır. Altın Çanak, Leylak, Yasemin, Osmanthus, Ligustrum, Kış Tatlısı peyzajda sıklıkla kullanılan süs bitkileridir.

Olea europaea “Avrupa Zeytini” veya kısaca Zeytin dediğimiz bitki, Oleaceae ailesinin, Akdeniz ülkelerinde doğal olarak bulunan çalı veya küçük ağaç formundaki bir türüdür. İngilizce’de zeytin için kullanılan Olive adı, Latince ŏlīva (zeytin meyvesi) dan gelmektedir. Çalı formundaki küçük bitkilere Olea europaea “montra” cüce zeytin ağacı denilmektedir.

Zeytin Ağacı, bugün tüm Akdeniz ülkeleri dışında, Avustralya, Yeni Zelanda, Kuzey ve Güney Amerika ve Güney Afrika’da yetiştirilmektedir. Olea europaea’nın altı alt türü bulunmaktadır; O. e. subsp. europaea (Akdeniz Havzası) O. e. subsp. guanchica (Kanarya Adaları), O. e. subsp. cerasiformis (Madeira Adası); O. e. subsp. maroccana (Fas), O. e. subsp. laperrinei (Cezayir, Sudan, Nijer), O. e. subsp. cuspidata (Güney Afrika’dan Batı Afrika, Arabistan ve Çine kadar uzanan coğrafya).

Zeytin Ağacı, yavaş büyür, yıllar sonra 6-10 metre boya, ender olarak da 15 m boya erişebilir. Bitki ilk defa 7000 yıl önce, Akdeniz çevresinde kültüre alınmıştır. Dünyada en uzun yaşam süresine sahip bitkilerdendir. Portekiz’de bulunan bir örneğinin 3350 yaşında olduğu, Karadağ’daki bir diğer ağacın da 2000 yaş üzerinde olduğu sanılmaktadır. Ağacın yapısı serttir, hastalık ve yangına dayanıklıdır. Kök sistemi de sağlam ve iyi gelişmiş olduğundan, gövde tahrip olduğunda bile kendini yenileyebilmektedir. Ağacın önemli bir özelliği de her yaşta topraktan naklinin kolaylıkla yapılabilmesidir.

Olea europaea çok dallı, geniş yapraklı, her dem yeşil, yuvarlak taç yapan bir ağaçtır. Genç ağaçlarda, gövde düz, pürüzsüz ve gümüş-gri renktedir. İleri yaşlarda ise gövde düzgünlüğünü kaybeder, rengi koyulaşır değişik şekilde kıvrımlar ve sıklıkla kaviteler oluşur. 8 cm uzunluğundaki yaprakları, karşılıklı çıkarlar, eliptik veya lanseolat (uzamış eliptik) şekilde, üzerleri düz mavimsi yeşil, altları ise gümüşi ve tüylüdür. Çiçeklenme Nisan-Haziran ayları arasında olmaktadır. Beyaz renkli, küçük çiçekler salkım halinde, yaprak saplarından çıkarlar. Önce yeşil renkli olan, 1-5 cm yuvarlak veya ovoid meyveler, olgunlaştıklarında mor-siyah renge dönerler, tek bir çekirdek (pirene) içerirler. Zeytin meyvesinin sıkımı ile zeytin yağı elde edilir.

Zeytin Ağacı, kuru, derin, geçirgen bir toprağa ve bol güneş ışınına gereksinim gösterir, fazla nemli ortam ve topraktan hoşlanmaz. Nemli ortamda hastalık ve mantar problemleri artmaktadır. Kuraklığa dayanıklıdır, -10°C. ye dayanır, daha soğukta gövde ölse bile köklerden tekrar sürme şansı olmaktadır. Fidanların büyüme ve meyve vermesi 3-5 yıl sürmekte, tam ürüne geçme ise 8 yıldan sonra olmaktadır. Düzenli budama yapılan zeytin ağaçları, yüzyıllarca meyve vermeye devam etmektedir.

Zeytin ve Zeytin Yağı, Akdeniz yöresinin en önemli tarım ürünlerinden olmasının yanında, Akdeniz ve Orta-Doğu mutfağının vazgeçilmez ögelerindendir. Bugün yüzlerce kültürü elde edilmiştir. Kültürlerden bazıları kendine steril (dölsüz) olduğundan genelde çift olarak (döllenmesi gereken ve dölleyici bireyler) dikilmektedir. Kültür meyveleri, meyve olarak yağ elde edilmek için veya her iki maksat için kullanılırlar. Yenilmek için kullanılan kültürlere genelde sofra zeytini denir. Zeytin üretiminin %80 i yağ için, %20 si ise yemeklik olarak kullanılmaktadır.

Olea europaea çok eskiden beri çeşitli dinlerdeki insanlar tarafından kutsal olarak düşünülmüştür, İncil’de, Yeni Ahit’te ve Kuran’da zeytinden bahsedilmektedir. Zeytin tarih süresince, irfan, üretkenlik, kuvvet, saflık, zafer ve sulh gibi değişik düşüncelerin sembolü olarak kullanılmıştır.

Dünya Yemek ve Tarım Organizasyonu 2008 verilerine göre; 19.267.000 ton dünya zeytin yağı üretiminin 6.560.000 tonu İspanya tarafından üretilmekte, Türkiye ise Yunanistan ve İtalya’dan sonra 2,092,000 ton üretim ile 4. sırada yer almaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Bugün modern bahçe tasarımında, Zeytin Ağacı fosil çağrışımı yapan, girintili çıkıntılı gövdesi ve gümüşi-yeşil yaprakları nedeni ile süs objesi olarak kullanılmaktadır. Ağaç, gölge bitkisi, çit bitkisi, espalier olarak veya saksı bitkisi olarak da kullanılabilir. Özelikle son yıllarda yaşlı ağaçlar, topiary örneği olarak (Türkiye’de bu garip budamaya “Bonsai” denilmektedir) ilgi çekme amaçlı kullanılmaya başlanmıştır.