PHYTOLACCA AMERİCANA – ŞEKERCİBOYASI
Phytolacca americana (syn. Phytolacca dicondra) , Phytolaccaceae (Şekerciboyasıgiller) ailesine aittir. Bu aileye ait bitkilerin çoğu, dünyanın tropik ve subtropik, bir kısmı da sıcak ılıman bölgelerinde bulunmaktadır. Aile 16 cins ve 100 türden oluşmaktadır. Phytolacca cinsi 25 türü içerir, bunlar; otsu, çalı veya ağaçtır. Phytolacca adı, kırmızı boyadan gelmektedir.
Şekerciboyası Bitkisi, çok yıllık bir çalıdır, 3 metre yüksekliğe kadar erişebilir. Doğal olarak ABD’nin batısında: orta, batı ve Meksika Körfezi kıyılarında bulunmaktadır. Asya ve Avrupa’nın birçok yerinde doğallaşmıştır. İngilizcede bitkiye, Güvercin Tanesi, Boya Bitkisi veya Kırmızı Boya Bitkisi adı verilmiştir.
Phytolacca americana‘nın, yeşil renkteki yapraklarının üzeri düzgündür, 30 cm’ye kadar uzarlar. Yapraklar; yeşil, kırmızı veya mor renkli gövdelerden, ardışık olarak çıkarlar. Yumrulu kazık kökten çıkan gövdeler, 5 cm çapa ulaşabilir. Kazık kök, yıllar içinde oldukça genişler. Yapraklar, elle sıkıldığında kötü bir koku çıkar, Çiçekler, yeşil-beyaz renktedir. Çiçeklenmeden sonra, 5-10 mm çapında parlak, siyaha yakın, koyu mor meyveler oluşur. Her küçük meyve, 6-12 adet tohum içerir. Çiçeklenme, yaz başında başlar ve sonbahara kadar devam eder.
Şekerciboyası Bitkisi, tohumla üretilir, tohumlar uzun süre canlılığını muhafaza eder, yıllar sonra bile toprakta yeşerebilir.
Phytolacca americana ‘nın, özellikle meyveleri olmak üzere tüm kısımları zehirlidir. Ağızdan alındığı takdirde birçok rahatsızlığa ve ölüme neden olabilirler. Bitki, saponine benzeyen, zehirli bir bileşik içerir, ayrıca phytolaccine alkoloidi de az miktarda bulunmaktadır.
Şekerciboyası Bitkisi, yaprakları ve gövdesi iyice pişirildiği takdirde yenilebilir. Bu işlem için, bitki parçaları, her seferinde suyu değiştirilerek 3 defa kaynatılmalıdır. Bitki ve pişmiş yapraklarına “pok” adı verilir. Pok, Apaçi’lerin geleneksel yemeklerindendir. Meyveler, zararlı toksinlerden etkilenmeyen bazı kuşlar tarafından yenilmektedir. Hassas kişilerde, bitki özsuyu deri iltihabına (dermatitis) neden olabilir. Ağızdan alındığı takdirde, Phytolacca americana, yavaş etki eder ancak şiddetli bir kusma meydana getirir. Kusma genelde, yenildikten 2 saat sonra başlar. Ciddi zehirlenmelerde kusma dışında kas kasılmaları ve sara benzeri nöbetler ortaya çıkar, ölüm genellikle solunum sistemi felciyle oluşmaktadır.
Şekerciboyası Bitkisi’nin meyvelerinden elde edilen sıvı kırmızı, mürekkep veya boya yapımında kullanılır. Pişirildikten sonra, olgun meyveler şaraba boya olarak da katılmaktadır.
Peyzajda Kullanımı: Phytolacca americana, zehirli olması dışında çekici çiçekleriyle süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Ekolojik rolü nedeniyle, doğal gıdalar arasında ilgi çekmek için kullanılabilir. Büyük meyveli kültürleri elde edilmiştir, bahçelerde bunlar tercih edilmektedir.













