POLYGALA VİRGATA- MOR KATIRTIRNAĞI

Polygala dünyanın sıcak bölgelerinde bulunan 500 den fazla türü kapsayan bir cinstir. Poligala adı Yunanca polys:çok ve gala:süt kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu cinsin bazı türlerinin, ağız yolu ile alındığında, insan ve hayvanlarda süt yapımını arttırması nedeni ile bu ad verilmiştir.  Polygala türlerinin büyük kısmı tek yıllık veya çok yıllık, bazıları da çalı şeklindedir. Bezelye benzeri çiçeklerinin iki en büyük sepali (çanak yaprağı) gül pembesi renginde olup petale (taç yaprak) benzerler ve kanat olarak adlandırılırlar. Çiçek üst kısmı taç şeklinde olup Poligala’lar için karakteristik görünümdedir.

Genel olarak Polygala’ lar iyi drenajlı bir toprak güneş ya da yarı gölge ortama gereksinim duyarlar. Saksıda büyütülmeye uygun bitkilerdir. Ancak sık budama yapılarak uygun şekil ve boyda tutulmalıdır. Kompakt bir form elde etmek için bitki çiçek açtıktan sonra, uzayan dallar kesilerek şekillendirilmelidir.

Polygala virgata Polygalacae ailesinin en güzel bitkilerinden biridir. Parlak mor kırmızı kanatlı çiçekleri ile herhangi bir bahçenin en göz alıcı öğelerindendir. Ana vatanı Tropik ve Doğu Afrika olup Güney Afrika Cumhuriyet’inin Natal, Transvaal ve Cape eyaletlerine kadar uzanır. Güney Afrikada Drakentsperg de 250 m. den 1800 m yüksekliğe kadar rastlanmaktadır. Mor katırtırnağı her dem yeşil, dik olarak yukarıya uzayan 2–2,5m.ye kadar yükselebilen bir çalıdır. Bitki tek gövdeli olarak çıkar yukarıda dallanır. 10 mm uzunluğundaki ince yaprakları parlak koyu yeşil renkte. İnce dallardan çıkan yapraklar dalcıkların üzerinde almaşık olarak dizilidir. Genelde çiçek açmadan önce dökülürler. Koyu pembe-mor çiçekleri dalcıkların ucunda salkım şeklinde görülürler. Uzaktan bakıldığında çiçekler baklagillerin çiçeği gibi görünse de dikkat edildiğinde farklıdır. Çiçekler yelken şeklinde üzerinde koyu damarlar gösteren mor brakte (yaprak benzeri yapı) ile sarılmıştır. Alt petal (taç yaprak)ın üzerinde ince pembe renkli tüy gibi yapıdadır. Diğer iki taç yaprak geniştir ve küçük taç yaprağı bir bone gibi sarar. Çiçeklenme Mart-Eylül arasındadır. Palmiye Merkezinde Mayıs-Haziran aylarında genelde en çok çiçeklenme görülmüştür. Parlak mor renkteki çiçekleri arılar, kanatlı böcekler ve bambuza arıları için olukça çekicidir. Meyvesi iki bölmeli, 6–8 mm uzunlunda oval şeklindedir.  İçinde küçük, siyah renkli tohumları bulunur.

Üretimi tohum veya çelik ile yapılabilmektedir. Bitki çok yıllık olmakla birlikte uzun bir yaşam süresine sahip değildir ancak ana bitki etrafında düşen tohumlardan kendiliğinden çoğalmaktadır.

Polygala virgata;  hızlı büyüyen, dayanıklı bir çalıdır. Akdeniz iklim bölgelerinde kolayca yetiştirilebilir. Bitki yerine alıştıktan sonra kuralığa, rüzgâra ve hafif donlara dayanıklıdır.

Peyzajda çok güzel ve toplu çiçekleri nedeniyle çalı veya kaya bahçelerinde vurgu bitkisi olarak kullanılabilmektedir. Ayrıca kısa boylu yer örtücüler ve ağaçlar arasında geçiş bitkisi olarak kullanılabilir. Yer örtücü ve mevsimlikler ile farklı mekânları sınırlandırılmada da tercih edilebilir.