PORTULACARIA AFRA-PORTULAKARYA (FİL YEMEĞİ)
Portulacaria afra, Portulacaceae ailesine ait bir bitkidir. Bu aile herkes tarafından bilinen Portulaca türünü (semizotları) de kapsamaktadır. Portulakaryia muhtemelen cinsinin tek üyesidir, ancak çeşitli varyeteleri mevcuttur. Portulacaria adı, portulaca (cins adı) ve afra (Afrika, bitkinin bulunduğu kıta) kelimelerinden türemiştir.
Portulacaria afra sukkulent (etli yapraklı) bir çalıdır. Doğal olarak Namibya, Güney Afrika, Swaziland ve Mozambik’in kurak, dağlık bölgelerinin eteklerinde bulunmaktadır. Portulakarya, dünyanın sıcak ve ılıman bölgelerinde bahçe peyzajında kullanılan, ayrıca bonsai yapılarak saksıda yetiştirilen popüler sukkulent bir bitkidir.
Portulacaria afra her dem yeşil, çekici, sukkulent büyük çalı ve küçük ağaç formunda bir bitkidir. Doğada 500 cm yüksekliğe ulaşan büyük örneklerine olmasına karşın, kültürde 200 cm boyu geçmemektedir. Küçük etli yaprakları yuvarlak, gövdesi hafif kırmızı renktedir. Küçük, pembe, yıldız şeklindeki çiçekleri, kış sonundan ilkbahara kadar açar. Ancak saksıdaki bitkiler genelde çiçek açmamaktadır. Portulakarya kolaylıkla çelikle üretilebilir, her zaman tohum yapmamaktadır.
Güney Afrikada bulunan Addo Milli Parkında bulunan filler, Portulacaria afrayı, üstünden başlayarak toprak seviyesine kadar yemektedir. Bunun sonucu bitki yere paralel ve yakın olarak, adeta yer örtücü gibi bir şekil alarak yayılmaktadır. Bitkiye Fil Yemeği adı da bu nedenle verilmektedir. Portulakarya yaprakları kekremsi bir tada sahip olmakla beraber kaplumbağalar dâhil birçok hayvanın diyetine girmektedir.
Portulacaria afra Güney Afrika yerlileri tarafından geleneksel tıpta, annenin sütünün arttırılması için kullanılmaktadır. Yapraklar, yorgunluk, susuzluk, güneş çarpması aşırı su kaybedilmesi durumlarında çiğnenmektedir. Ezilmiş yapraklar, nasır ve ayakta meydana gelen su toplamalarında, deriye tatbik edilir. Ağız ve boğaz iltihaplarında, yapraklar çiğnenerek, yapraktan elde edilen sıvı ise deri alerjilerinde ve böcek sokmalarında kullanılmaktadır.
Peyzajda Kullanımı: Portulakarya sınırlandırma amacı ile veya iyi budanarak çit bitkisi olarak kullanılabilir. Kaya bahçeleri ve sukkulent bahçelerde de kullanımı uygun bir bitkidir. Güneş altında veya yarı gölgede dikilebilir, kuru bahçelere dayandığı gibi, drenaj sağlanmak şartı ile çok sulanan bahçelerde de kullanılabilmektedir. Ancak bitkinin dona fazla dayanıklı olmadığı hatırlanmalı, don tehlikesi olan ortamlarda, saksıda tutularak, kışın uygun yere alınması gerekmektedir. Bonsai yapmak için çok uygun bir bitkidir, bu durumda saksılarda kullanılır.
Son yıllarda yapılan çalışmalarda, Portulacaria afra nın atmosferdeki karbonu bağlama kapasitesinin birçok bitkiye göre daha fazla olduğu görülmüştür. Bunun nedeni, birçok bitkinin yetersiz su aldıkları ortamda, özümlemeyi durdurmasına karşın bu bitkilerin olumsuz şartlarda bile özümlemeye devam etmesidir.
Kültürde, Portulakarya’nın değişik varyeteleri elde edilmiştir. “Prostrata”: kısa, yayılıcı; “Aurea”: kompakt ve güneş altında küçük sarı renkli yapraklı; “Foliis variegatus”: Küçük, alacalı yapraklı, saksı kültürüne uygun; “Medio-picta”: ortası sarı renkte alacalı yapraklı; “Limpopo”: 20-30mm uzunlukta, oval ve geniş yapraklı varyetedir.








