RİCİNUS COMMUNİS – HİNT YAĞI BİTKİSİ – GENEGERÇEK OTU

Ricinus, Euphorbiacae ailesine aittir ve bu cinsin tek türüdür. Ricinus communis bitkisinin ana vatanı Kuzey Batı Afrika ve Batı Asya’dır. Binlerce yıl önce yapılan Mısır mezarlarında Ricinus tohumları bulunmuştur. Hint Yağı Bitkisi çok hızlı büyüyen, küme halinde kardeşlenme gösteren, monokotilodon (Tek çenekli), herdemyeşil bir çalıdır. Ilıman iklim bölgelerinde özellikle terkedilmiş alanlar ve yol kenarlarında rastlanır. Hint Yağı Bitkisi 10 metreye kadar boylanabilir. İlk yılda 1–5 m uzar, don olduğu takdirde ölür. Tropik ve subtropik olmayan iklim bölgelerinde tek yıllık, sıcak iklim bölgelerinde çok yıllık bitki olarak yetiştirilir. Kazık kök yapan bir bitkidir. Kazık kökü 3–4 m derinliğe uzanır. Hint yağı bitkisi dik dallanan bir çalıdır. Geniş, oval yapraklar 15–40 cm uzunluğundadır, 5–12 adet derin loplara ayrılmıştır. Yapraklar parlak yeşil, mor veya bronz kırmızı renkte olabilir.

Ricinus communis’in çiçekleri 30–40 cm uzunluğunda, saplar üzerinde toplu halde bulunurlar. Çiçek kümesinin alt kısmında erkek, üst kısmında dişi çiçekler bulunur. Her iki cins çiçeğin de petalleri yoktur. 2–3 cm uzunluğundaki meyveler yuvarlak veya ovaldir, üzeri dikenli bir kılıf içerisinde bulunurlar. Bu kılıfın içinde 3 bölme ve her bölmede 1 adet tohum bulunur. Tohumlar 8–20 mm uzunluğunda, oval, griden koyu kırmızıya kadar değişen renkte veya barbunya fasulyesinde olduğu gibi renkli bir mozaik görünümünde olabilir.

Hint Yağı Bitkisi dondan zarar görür -1°C nin altında sürgünleri; -3° C nin altında da bitki ölür. Bitkinin gelişimi için sıcaklık 20–25°C nin altına düşmemelidir. Kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Vejetasyon süresi (çimlenmeden ilk çiçeğini açmasına kadar geçen zaman) 100–150 gündür. Ricinus communis birçok alanda kullanılmaktadır. Kemirici hayvanların uzak tutulması için kovucu (repellent) olarak kullanılır.  Fasulye şeklindeki tohumları insanlar ve hayvanlar için toksik etkilidir. Bu nedenle bu tohumlarla uğraşılırken dikkatli olunması, özellikle çocuk ve evcil hayvanların bitki ile temasının önlenmesi gerekir. Tohumun içerdiği toksin ricin olarak adlandırılan bir albümindir. Tohum %2,8–3 oranında toksik madde içerir. Tohumların 3–20 adeti bir insanı, 4 tanesi bir tavşanı, 5 tanesi bir koyunu, 6 tanesi bir inek veya atı, 7 tanesi bir domuzu, 11 tanesi bir köpeği, 80 adeti ise tavuk ve ördekleri öldürebilir. Bununla birlikte kemirgenleri düşük dozda öldürdüğü varsayımı doğru değildir.

Ricin küçük dozlarda alındığı takdirde ümmin sistemi aktive ederek bakterilere karşı bağışıklık sağlar. Ricinus communis tohumlarından çıkarılan Hint yağı zehirli olan ricin içermez. Çünkü suda eriyen ricin yağdan ayrılmıştır. Hint yağı tıpta sıklıkla kullanılır, en geniş kullanma alanı bağırsak temizliğidir. Hint yağı çabuk kuruması ve sararmaması nedeniyle kumaş kaplamada, koruyucu olarak yüksek derece yağların imalatında, mürekkeplerde ve tekstil boyalarında kullanılmaktadır. Suyu alınmış olan Hint yağı, çok iyi bir kurutucudur yağlı boya ve verniklere katılır. Hidrojene edilmiş yağ, mum, cila, karbon kâğıdı, kandil yağı ve boyalı kalem imalatında kullanılır. Hint yağı bitkisinin yağı çıkarıldıktan sonra kalan küspesi azottan zengindir gübre olarak kullanılır. Zehirli madde içeren küspe, özel bir yöntemle içindeki ricin ayrılarak, tavuk ve hayvan yemi olarak kullanılmaktadır.

Ricinus communis in birçok varyetesi elde edilmiştir. Bunlardan en güzellerinden biri “Carmencita”dır. Bu varyetede, yaprak ve çiçekler koyu kırmızı renktedir.

Soğuk iklim bölgelerinde uygulanan peyzaj projelerinde, bahçede tropik etki yaratmak için seçilecek bitkilerden biridir. Gösterişli, büyük ve renkli yaprakları, kısa sürede oluşan çiçek ve tohumları ile görkemli bir bitkidir. Yeşil yapraklı bitkilerle zıtlık yaratmak için kırmızı yapraklı varyeteler tercih edilmelidir. Don görülmeyen iklim bölgelerinde yürüme yolları ağaçlandırılmasında veya örnek bitki olarak soliter (tek) kullanılabilir.