RIVINA HUMILIS – KAN ÜZÜMÜ

Rivina humilis, Phytolaccaceae (Şekerciboyasıgiller) ailesine ait çok yılık bir bitkidir. Doğal olarak ABD (Florida’dan Arizona ve Oklahoma’dan Arkansas’a), Orta Amerika ve Karayip’lerden tropik Güney Amerika’ya kadar olan coğrafyada bulunmaktadır. Bitki Amerika kıtasından, eski dünyaya süs bitkisi, boya elde etmek veya tıbbi kullanım amaçlı olarak getirilmiş, bazı tropik ülkelerde doğaya kaçarak istila edici özellik kazanmıştır. Cins adı “Rivina”, Leipzig Üniversitesi 18. yüzyıl profesörlerinden Augustus Quirinus Rivinus’tan gelmektedir. “Humulis” Latincede, kısa, cüce anlamlarına gelmektedir. Bitkinin İngilizcedeki diğer adları: Güvercin Üzümü, Ruj Bitkisi ve Kan Üzümü dür.

Kan Üzümü, her dem yeşil, çok yıllık, yumuşak gövdeli bir bitkidir. Genellikle başka ağaç veya çalıların gölgesinde yetişir, 130 cm boya ulaşabilir. Yapraklar oval veya oblong, 10 cm e kadar uzunluktadır. Çiçek sapları, yuvarlak, 20 cm uzunluktadır. 5 mm çapında olan beyaz-pembe renkli çiçekleri, dalların son 5-6 cm lik kısmından çıkan, çiçek saplarının üzerinde sıralanmış olarak görülürler. Parlak kırmızı veya portakal renkli meyveler 3-5 mm çapındadır. Bitki üzerinde pembe-beyaz renkli çiçekler, kırmızı veya portakal renkli meyveler ile yeşil-kırmızı renkli yapraklar, aynı zamanda görüldüklerinden, ortaya çok renkli güzel bir görüntü çıkar. Küçük meyveleri, kuşlar tarafından kış yemi olarak yenilirler, bitki kelebek ve arılar için de çekicidir.

Rivina humilis fazla güneş ışığından hoşlanmaz, gölge ve yarı gölge alanları tercih eder. Nemli ancak drenajı iyi olan topraklarda daha iyi yetişmektedir. Yazın fazla su istemez, susuz kaldığı zaman istirahat devresine girer. Bitki deniz suyu spreyine ve tuzlu suya da dayanıklıdır. Kan Üzümü doğasında, korunaklı orman içi alanlarda bulunmaktadır. Zayıf gövde ve dalları, şiddetli rüzgâr ve basma çarpma gibi olaylarda kolaylıkla kırılır. Üretimi tohum veya çelikleme ile yapılır. Tropik bir bitki olmasına karşın, dona çok dayanıklıdır, -18 °C soğuğa dayandığı bildirilmiştir.

Peyzajda kullanımı: Rivina humilis dünyanın sıcak bölgelerinde süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Gölgeye dayanıklı bir yer örtücü olarak tercih edilir. Ev ve seralarda saksı bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Hemen tüm yıl boyunca çiçek açması, çiçek ile meyvelerinin aynı zamanda görülmesi ve renkli yaprakları ile çekici olan bir bitkidir.

Bitkinin tüm kısımları, özellikle kökleri ve yaprakları zehirlidir. Kuşlar için zehirli olmayan meyveler, insanlar için zehirlidir. İnsan tarafından yenen meyveler, önce ağızda uyuşukluk yapmaktadır. İki saat içinde yutak borusunda ve midede sıcaklık hissi oluşmakta, bunu öksürük, susuzluk hissi, yorgunluk, esneme arkasından kusma ve ishal takip etmektedir.

Kan Üzümü’nün kök, gövde, yaprak, çiçek ve meyvelerinden elde edilen sıvı, intimikrobiyal ve antioksidan aktivite göstermektedir. İnsanlar için çok zararlı bir mikrop olan Pseudomonas aeruginos’a etkili olduğu gösterilmiştir.

Kırmızı meyveler kozmetik sanayiinde çok kullanılmıştır, İngilizce’ de Rouge Plant (Ruj Bitkisi) olarak adlandırılması bu yüzdendir. Eski zamanlarda, meyvelerden elde edilen sıvı, mürekkep ve boya yapılmasında kullanılmıştır.