SALVİA LEUCANTHA – MEKSİKA ADAÇAYI
Salvia leucantha, Lamiaceae (nanegiller) ailesine ait, çok yıllık gövdesiz bir bitkidir. Doğal olarak orta ve doğu Meksika’daki ibreli ağaç ormanlarının altında ve tropikal Amerika’da bulunmaktadır. Salvia adı Latince “salvare”: kurtarma kelimesinden gelmektedir, gruptaki birçok bitkinin iyileştirici özelliğini ifade etmek için kullanılmıştır. Tür adı “leucantha” Latin kelimeleri “leucos”: beyaz ve “anthos”: çiçek kelimelerinden türetilmiştir.
Meksika Adaçayı, alttan verdiği birçok dal ve bunların ucundaki uzun çiçek saplarıyla birlikte, 120 cm uzunluk ve 120 cm genişliğe kadar büyüyebilir. Karşılıklı çıkan, 8-15 cm uzunluğunda, gri-yeşil, altları beyazımsı, tüylü olan, ince, uzun, lanseolat yaprakların kenarları hafif dişlidir. Birçok adaçayının aksine bu türün yaprakları kokulu değildir.
Çiçekleri kadifemsi, mor kaliks (çanak yaprak) ve beyaz petallerden (değişime uğramış, çiçeği saran yaprak) oluşmaktadır. Dalların son 10-30 cm uzunluğundaki kısmını çepeçevre saran, sık dizilim gösteren çiçekler, sonbahar başında açmaya başlar ve don oluncaya kadar yoğun olarak devam ederler. Salvia leucantha’ın esas çiçeği beyazdır, açan salkımda yalnız birkaç adet beyaz renkte çiçek görülür. Çiçekler solunca, mor renkli brakteler sahneye çıkar ve çiçeklerin tümü mor olarak görülürler. Bitki dalcıklarının üzerinde olan çiçek sapı ve çiçekler, sıcak iklim bölgelerinde tüm yıl boyu görülürler. Çiçekler, kelebek ve arı kuşları için çekici özelliğe sahiptir.
Meksika Adaçayı fazla bakım gerektirmeyen bir bitkidir; bol güneşli ortamı sevmekle birlikte, yarı gölgeye de dayanır. Ancak yarı gölge ortamdaki bitkiler daha seyrek yapraklı olur ve çiçekleri de daha azdır. Kuraklığa dayanıklı olmakla birlikte ailenin diğer fertlerine göre, daha ağır toprakları tercih eder, fazla sulanmadan dolayı kök çürüklüğüne hassas değildir. Bitki -4° C de yapraklarını kaybeder, ancak en az -8° C ye kadar kök dayanıklılığı devam eder, üst aksamı ölse bile ilkbaharda yeniden sürer. Kışın derecenin fazla düştüğü yörelerde, tek yıllık bitki olarak yetiştirilmektedir.
Salvia leucantha genelde, fazla miktarda fertile tohum yapmamaktadır, bu nedenle üretimi tohum değil, çelikle yapılır. İlkbahar ve yaz başında bitkiye 2-3 defa budama yapılması, daha kompakt ve bol çiçekli ürün için gereklidir. Kesme çiçekte aranjman yapılması için uygundur, kurutulan bitkiler renklerini muhafaza etmektedirler. Bugün birçok varyeteler üretilmiştir, bunlardan bazıları; koyu mor çiçekli Salvia leucantha “Midnight”, diğerlerinden daha kompakt yapıda olan Salvia leucantha “Santa Barbara” ve pembe beyaz çiçekli olan Salvia leucantha “Danielle’s Dream” dir.
Peyzajda Kullanımı: Meksika Adaçayı, gövdesiz bitkiler ile tasarlanan bordür, kaya bahçeleri ve kurakçıl bahçelerde kullanılmaktadır. Grup halinde vurgu bitkisi olarak da kullanılabilir. Özellikle ağır kış şartları olan yörelerde, güzel bir saksı bitkisi olarak da seçilebilir.
Ada çayı (Salvia officinalis) ve birçok salvia türü, tıp alanında değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Salvia leucantha’nın da doğal olarak bulunduğu bölgelerde, yerel olarak tıbbi amaçla kullanıldığı sanılmaktadır.









