Santolinalar, Asteracea (Papatyagiller) ailesine aittir. Bu cins, 18 dolayında türü kapsamaktadır. Doğal olarak Batı Avrupa ve Akdeniz kıyı bölgelerinde bulunan bu bitkiler, herdem yeşil, 10-60 cm yüksekliğe ulaşan küçük çalılardır. Yapraklar, bazı türlerde basit ve küçük, bazı türlerde ise ibre şeklindedir. Sıklıkla üzerleri gümüşi tüylerle kaplı ve hoş kokuludurlar. Sarı veya beyaz renkteki, bileşik çiçek başları yuvarlaktır ve yapraklardan daha yukarıya uzanırlar.

Santolina chamaecyparissus (Gri Santolina) ve Santolina rosmarinifolia (Yeşil Santolina) Türkiye’de bilinen türlerdir. Santolina rosmarinifolia’nın yaprakları parlak yeşil, Santolina chamaecyparissus yaprakları ise gümüşi gridir. Yeşil ve Gri Santolinalar, herdem yeşil çalılardır, 40-50 cm yüksekliğe ve 100-150 cm çapa ulaşabilirler. İnce yapraklar, 3-4 cm uzunluk ve 1-2 mm genişliktedir. Dişli yapraklar, gövdeye yakın olarak uzanır ve uzaktan bitkiye tüylü bir görününüm verirler.

Santolina chamaecyparissus (Gri Santolina); küçük, herdem yeşil bir çalıdır. 40 cm yükseklik ve 150 cm genişliğe ulaşabilir. İnce, hoş kokulu, gri-yeşil renkli yaprakları, dallara yakın olarak çıkarlar ve kompakt bir yapıda görülürler. Yazın açan, sarı renkte, düğme şeklindeki çiçekler, yapraklardan daha yükseğe uzanan, silindirik gövde üstünde görülür. “Chamaecyparissus” chamaecyparis (servi) kelimesinden gelmektedir, yapraklarının bu bitkiye benzemesine atfen verilmiştir.

Santolina rosmarinifolia (Yeşil Santolina), Güney Batı Avrupa’ya özgüdür. Bu bitki de sık yaprak yapılı, herdem yeşil bir çalıdır. 50 cm yükseklik ve 100 cm genişliğe kadar büyüyebilir. Yazın, ince, hoş kokulu yeşil yaprakların üzerinde yükselen saplarda çiçekler gözlenir. “Rosmarinifolia” adı, yapraklarının, rosmarine (biberiye) benzemesinden dolayı verilmiştir.

Santolina; iyi drenajlı, kumlu, kireçli veya alkali bir toprağı tercih eder. Gıdaca fakir topraklardan rahatsız olmaz. En iyi, bol güneşli ortamda gelişir. Bitki, toprağa adapte olduktan sonra çok az suya ihtiyaç duyar, hatta aşırı sulamalarda çürüme meydana gelebilir. Bitkiler, -18 °C ye dayanabilirler. Üretimi, tohumla veya yaz ortası alınan çeliklerle yapılır. Santolinalar, yana doğru geliştikçe ortalarında bir boşluk meydana gelir, bunu engellemek için ilkbahar başında bitki budanmalı ve yeni sürgünlerin gelişmesi sağlanmalıdır. Ancak bütün bu çabalara rağmen, yıllar sonra bitki, ortası açık, altları boş bir duruma gelirse, sökülüp yerine yenisinin dikilmesinden başka çare yoktur. Bu iki tür için çok sayıda kültür geliştirilmiştir ve bahçelerde kullanılmaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Bu iki Santolina da peyzajda kullanılan güzel bitkilerdir. Dikkat çekici görünüşleri dışında, fazla ilgi gereksinimi ve zararlısı olmayan türler olarak peyzajda kullanılırlar. Yer örtücü veya sınırlayıcı bitki olarak, sıcak bol güneşli ve iyi drenajlı yerlerde seçilecek bitkilerdendir. Santolina chamaecyparissus, gümüşi yaprakları nedeniyle, bahçedeki diğer yeşil yapraklı bitkilerle güzel bir zıtlık yaratır. Gümüşi renk kışın da devam eder. Santolinalar, Cistuslar (Kaya Gülleri) ile birlikte çok yıllık bordür bitkisi olarak kullanılabilirler. Xeriscape (kurakçıl peyzaj) için iyi bir seçimdir. Lavanta, biberiye, kekik, adaçayı ve reyhan gibi diğer baharat değeri olan Akdeniz bitkileriyle kullanılırlar.

Kullanımları: Peyzaj dışında pek çok kullanım alanı bulunmaktadır. Bu bitkilerden elde edilen yağdan, parfüm yapılmaktadır. Bitki dalları, gardroplara asılarak, böcek kovucu olarak kullanılır. Yapraklar, potpuri yapımında ve tütün yerine yapılan karışımlarda kullanılmaktadır. Çiçek ve yapraklar içilerek, bağırsak parazitlerinin düşürüldüğü bilinmektedir. Böcek sokmalarında, yapraklar deriye sürülerek tedavi edici amaçla kullanılır. Sarı çiçekler kaynatılarak, sarı renkte parlak bir boya elde edilmektedir.