SEARSIA LANCEA  AFRİKA SUMAK AĞACI

Searsia cins adı, Yale Üniversitesinden Prof. Dr. Paul B. Sears‘a atfen verilmiştir. Bu cinse ait türlerin çoğu, Güney Afrika’da bulunan ve daha önce Rhus cinsine ait olan bitkilerin de katılımı ile oluşmuştur. Güney Afrika’da 111 dolayında Searsia türü bitki bulunmaktadır. Bu cinse ait türler; trifoliate (üç yaprak) yapraklara sahip olmaları ve yaprakları ezildiğinde bir reçine kokusu çıkması ile tanınırlar.

Searsia lanceaAnacardiaceae (Mango) ailesine ait bir türdür. Lancea, tür ismi Latince mızrak anlamına gelmektedir, bitkinin yapraklarını tarif etmek için kullanılmıştır. Afrika’da kullanılan Karee adı, Khoi lisanında içki yapılması anlamındadır. Ağaç doğal olarak Zambiya’dan Güney Afrika  Cumhuriyeti batı Cape bölgesine (Zambiya, Zimbabwe, Botsvana, Namibya, Güney Afrika) kadar uzanan, akasya ormanlarında, drenaj kanalları, nehir ve dere kenarlarında bulunmaktadır. Bugün, ABD dahil birçok ülkede doğallaşmıştır, ancak Avrupa kıtasında fazla bilinmemektedir.

Afrika Sumak Ağacı, her dem yeşil, iki cinsli (dioecious) küçük veya orta boylu bir ağaç olup, 10 metre boy ve 5 metre ene erişebilir. Genellikle tek gövdeli, alttan dallanan, yoğun ve yuvarlak taç yapan bir ağaçtır. Gövde koyu gri veya koyu kahverengi olup, çok defa düzgün olmayan çatlaklar gösterir. Dallar kırmızımtırak kahverengi yuvarlak veya hafif yivli ve sarkıcı özelliktedir. Dal üzerinde ardışık dizili, 2-7 cm sap (petiole) ile bağlı yapraklar birleşik yapıda olup, üç adet ince, mızrağımsı yaprakçıktan oluşmuştur. Yaprakların alt yüzleri soluk yeşil, üst yüzleri ise parlak yeşil görünümdedir. Erkek ve dişi çiçekler ayrı ağaçlarda oluşmaktadır. Çiçeklenme Kasım ayından Mart ayına kadar olmaktadır. Dalcıkların ucundan veya yanından çıkan çiçek sapları, 11 cm’e kadar olabilir. Çiçekler yeşilimsi sarı, güzel kokuludur, arı ve diğer böcekleri çekici özellikleri vardır. Meyveler Eylülden Ocak ayına kadar olgunlaşır. 5 mm çapa kadar ulaşabilen yuvarlak meyveleri, önce parlak sarı renktedir, olgunlaşınca kırmızı kahverengine dönüşürler. Meyveler kuşlar tarafından yenilmektedir.

Searsia lancea, hafif alkali ve kuvvetli asit ortama dayanıklıdır, tuzluluğa da tolerans gösterir, drenajı iyi olmayan ortamlara bile dayanmaktadır. Sıcak, don ve kuraklığa dayanıklı olduğundan, bulunduğu ortamda kök sistemi oluştuktan sonra fazla bir bakıma gereksinim göstermez. Su gereksinimi fazla değildir, tam güneş altında olabilir, yaz sıcaklıklarına dayanıklıdır. –10 ºC dona dayanmaktadır, daha düşük sıcaklıklarda üst aksamı zarar görse dahi tekrar sürebilmektedir. Afrika Sumak Ağacı kolaylıkla, tohum, çelik veya kardeşlerin ayrılması ile üretilebilir. Çelik alma, sonbaharda genç sürgünlerden yapılır. Yılda 80 cm’e kadar boylanabilir.

Searsia lancea dona dayanıklı, her dem yeşil, yuvarlak taç oluşturan bir ağaç olduğundan, altında bulunan, dona dayanıksız veya gölge isteyen bitkilerin korunmasına yardımcı olur. Gençken ağaç çatısının çok yoğun yapraklı olmasına karşın, yaşla yapraklar azalır, özellikle çok sıcak yaz günlerinde yaprak seyrelmesi olmaktadır. Toprak stabilizasyonu ve erozyonun önlenmesi için önemli bir ağaçtır. Meyveleri yenilebilir, önceleri bal birası denilen bir içki yapımında kullanılmıştır. Yaprakları çiftlik hayvanları tarafından yenilmekte, ayrıca kahverengi bir boya yapımında kullanılmaktadır. Güzel, estetik bir ağaçtır, söğüte benzeyen sarkıcı dalları nedeni ile havuz, su bahçeleri veya dere kenarlarında kullanılmaya uygundur.

Peyzajda Kullanımı: Afrika Sumak Ağacı, bahçe, park ve caddeler için mükemmel bir süs ve gölge ağacıdır. Ağaç yapısı, sık dikilerek, rüzgâr, gürültü, görüntü için bir set oluşturmaya uygundur, özelikle mahremiyet istenen yerde kullanılabilir. Searsia lancea kök sistemi agresif olmadığından, kaldırım veya asfalt yanında cadde ağacı olarak kullanılabilir. Golf sahalarında kullanımı popüler olan bir ağaçtır.