SPARTİUM JUNCEUM-KATIR TIRNAĞI
Spartium junceum, Spartium cinsinin tek üyesidir. Fabaceae (Baklagiller) ailesine aittir. Cystus ve Genista cinsleriyle yakın akrabadır. Doğal olarak; Güney Avrupa, Akdeniz Sahilleri, Güney Batı Asya ve Kuzey Batı Afrika’da bulunur. Cins adı Yunanca, dokumacılıkta kullanılan bir çeşit ot olan “spartion” dan gelmektedir, “junceum” Latincede kovalık (Juncus) benzeri dallanmasına atfen verilmiştir. Genista juncea bitkinin sinonim adıdır.
Katır Tırnağı; çok gövdeli, seyrek yapraklı, yaprak döken bir çalıdır, 4 m’ye kadar uzayabilir, ana gövdesi 10 cm çapa ulaşabilir. Sukkulent, gri-yeşil, ince, küçük yaprakları, 1-3 cm uzunlukladır. Bitki, fotosentezinin büyük kısmını, yeşil sürgünleri (dalları) ile yapar. Yaprakları birkaç ay içinde dökülürler. Genç gövdeler, Juncus (kovalık)’ta olduğu gibi parlak yeşil ve yapraksızdır. Yaşlı gövdeler, odunsu bir görünüme sahiptir. Gövdeler tepeye yakın dallanırlar, uçlarında püskül şeklinde çiçekler oluşur. İlkbahar ve yaz aylarında, sürgün uçları kokulu, 1-2 cm uzunluğunda, sarı bezelye çiçeği şeklindeki çiçeklerle kaplanır. Yaz sonunda, 8-10 cm uzunluğundaki, tohum kılıfları olgunlaşır ve renkleri kahverengi-siyaha dönüşür.
Spartium junceum, diğer kıtalarda da dikilmiş ve Akdeniz iklimine sahip bölgelerde (Kaliforniya, Şili, Avustralya, Güney Afrika ve Kanarya Adaları) istila edici olarak yayılmıştır. İstila edici özelliği, kolaylıkla tohum yapması ve bunların yayılmasıyla olmaktadır. Katır Tırnağı, -12 °C ye, kayalık araziye ve kuraklığa dayanır. Tam güneşi ve iyi drenajlı toprağı sever. Xeriscape (kurakçıl) adaptasyonu, çok ince ve erken dökülen yapraklar sayesinde olmaktadır. Bitki böcek ve hastalıklara karşı oldukça dayanıklıdır.
Peyzajda Kullanımı: Spartium junceum, bahçe, park, kent, otoyol peyzajında kullanılmaktadır. Özellikle, parlak sarı çiçekleri ve yeşil-silindirik gövdeleri için, seçilen bir bitkidir. Bulunduğu alanlarda, kışın da görünüşü nedeni ile farkındalık yaratır. Bitki, dağlık ve erozyon tehlikesi olan bölgelerde, erozyonu önlemek için de kullanılmaktadır.
Katır Tırnağı gövdelerinden elde edilen lifler, kumaş yapımında kullanılmış ve sarı boya elde edilmiştir. Gövdeler kâğıt, sepet-süpürge yapımında, çiçeklerden elde edilen esansiyel yağ, parfüm endüstrisinde kullanılır.
Tıbbi olarak; çiçek açan genç sürgünler ilk baharda toplanırlar, taze veya kurutulduktan sonra kardiyotonik, katartik, diüretik, emetik, ve purgatif olarak kullanılırlar. Tohumlar da aynı amaçla alternatif tıpta kullanılmaktadır.













