YUCCA GLORİOSA – YUMUŞAK YAPRAKLI AVİZE
Yukka’lar Asparagaceae-kuşkonmaz (eski sınıflandırmada agavaceae) ailesine aittir. 40 kadar tür ve 30 kadar alt tür-kültürü içeren Yukka’ların tümü Amerika kıtasında bulunmaktadır. Her dem yeşil, çok yıllık, kurakçıl bitkilerdir, çalı veya ağaç formunda olabilirler. Tropik ve subtropik iklim kuşağında yer almalarına karşın, birçok Yukka türü –30°C soğuğa dayanabilmektedir. Kılıç şeklindeki yaprakları, yoğun veya gevşek rozetler oluştururlar. Çan şeklindeki çiçekleri, uzun sap üzerinde salkım şeklinde dizilidir, bu nedenle Türkçede Avize Çiçekleri olarak tanınırlar.
Yucca gloriosa Kuşkonmazlar ailesinde bulunan Yukka’ların bir türüdür. Doğal olarak Güney-doğu ABD nin subtropikal bölgelerinde, Virginia and Kuzey Carolina’dan Florida ve Alabama’ya kadar olan coğrafyada bulunmaktadır. Bitki genelde sahilde, kumullar üzerinde bulunur, çok defa bir varyetesi ve Yucca aloifolia ile birliktedir. Yucca gloriosa’ nın bu varyetesine Yucca gloriosa var. tristis adı verilmiştir. Bu varyetenin yaprakları, Yucca gloriosa ya göre daha yumuşak, aşağıya sarkık ve enlidir.
Yumuşak Yapraklı Avize her dem yeşil bir çalıdır, 4 metre boya kadar uzayabilir. Kısa gövde üzerinde genellikle dallanma gösterir, zamanla gövdenin alt kısmı kalınlaşır. 3-4 cm genişlikte, 30–50 cm uzunlukta olan ince yaprakları, serttir, yukarı doğru uzanırlar. Yapraklar koyu yeşildir, genelde kenarları pürüzsüzdür, bazen hafif dişlenmeler gösterirler, yaprak ucunda kahverengi bir diken bulunur. 250 cm uzunluğunda çiçek sapı üzerinde, salkım halinde, çan şeklinde beyaz çiçekleri vardır, bazen beyaz çiçekler etrafında mor veya kırmızı çizgiler bulunur. Meyveleri 8 cm uzunluğunda hafif ovaldir.
Yucca gloriosa subtropikal ve ılıman iklim bölgelerinde, peyzajda çok kullanılan bitkilerdendir. Bitkinin fazla su gereksinimi yoktur, bozulan yapraklarının zaman zaman kesilmesi dışında özel bir bakım gerektirmez. Soğuğa çok dayanıklıdır, -20 °C de yaprakları bozulmamaktadır. Ancak soğukta, devamlı su içinde kalması veya kar ile kaplanması, bitkinin hastalanması ve çürümesine neden olabilir. Yaprak uçlarındaki dikenleri, doğada sıklıkla beraber bulunduğu, benzeri Yucca aloifolia’ya göre daha az batıcı, yaprakları da daha yumuşaktır, bu nedenle Yumuşak Yapraklı Avize adı verilmiştir.
Yucca gloriosa kumlu, iyi drenajlı toprakları sever, sıcak, bol güneş de istekleri arasındadır, bununla birlikte gölgeye dayanıklıdır. Üretimi tohumla, kardeşlerin ayrılması veya gövde çelikleri ile yapılır. Yerine alışan bitkiler kuraklığa olduğu kadar, deniz suyu ile temasa da çok dayanıklıdır. Bitkiler bulundukları yere göre her yıl çiçek açmayabilir, çiçek açmaları için sıcak yaz ayları gereklidir. Birçok diğer yukka türlerinin aksine, çiçeklerini ilkbaharda değil, yaz sonu veya sonbaharda açarlar. Çiçeklerin kokusu özellikle akşam saatlerinde duyulur. Doğal olarak bulundukları ortamda bulunan, bir güve tarafından tozlaşma sağlanmaktadır. Türkiye’de bu kelebek bulunmadığından, meyve oluşumu için suni döllenme gerekmektedir. Kültürde birçok varyetesi üretilmiştir, en bilinenlerden biri alacalı yapraklı, Yucca gloriosa variegata’dır.
Yucca gloriosa yaprakları, temasta alerjik reaksiyona neden olabilir. Yaprak ucundaki diken de cilde zarar verebilir.
Peyzajda kullanımı: Kurak bahçe düzenlemeleri için ideal bitkilerdendir. Bahçe ve saksılarda vurgu bitkisi olarak kullanılabilir. Soğuğa çok dayanıklı olduğu için, soğuk iklim bölgelerinde, tropikal vurgu yaratmak için seçilecek bitkilerdendir. Kaya bahçeleri için de hem sıcak hem de soğuk yörelerde uygun bir bitkidir. Saksı bitkisi olarak, Yukka’lar arasında, yapraklarının daha yumuşak ve dikeninin daha az batıcı olması nedeni ile tercih edilir.








