AGAVE AMERİCANA – SABIRLIK
Agav’lar Meksika, ABD ve Orta Amerika ülkelerinde doğal olarak bulunan 250 kadar türü kapsamaktadır. Cinsin ortak özelliği, etli(sukkulent), kenarları dikenli, yaprakları olması ve yaprakların rozet şeklinde dağılımıdır. Agav’ların büyük bir kısmı monokarpik (hayatında bir defa çiçek açar ve ölürler) dir. Çiçek sapı çok uzun olup, bitkiden yukarı uzanır ve üzerinde salkım şeklinde, ufak çiçekler görülür.
Agave americana Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesinin Agavaceae cinsine aittir. Doğal olarak Teksas ve Meksika’nın dağlık bölgelerinde bulunur. Afrika ve Avrupa’nın Akdeniz bölgelerinde, doğaya kaçarak yerleşmiştir. Bu bitki Amerikan Aloesi olarak da adlandırılmıştır, ancak aloe ve kaktüs değildir.
Sabırlık herdem yeşil, çok yıllık bir bitkidir. Çok geç çiçek açtıkları için İngilizler tarafından Yüzyıl Bitkisi olarak adlandırılmıştır. Ancak çiçek açması için 100 yıl gerekli değildir, genelde 10-60 yaş arası çiçek açar (iklime bağlı olarak sıcak bölgelerde ve bitkinin çabuk büyüdüğü şartlarda çiçek açması daha erken olur). Monokarpik bir bitki olduğundan çiçeklenmeden sonra anne bitki ölür, ölmeden önce yandan verdiği kardeşler ile hayatı devam eder. Agave americananın gövdesi yoktur, kalın, sert, gri-mavi veya yeşil-mavi yaprakları alttan rozet şeklinde çıkarlar ve 200 cm uzunluğa erişebilirler. Bitki yaprakları ile 300-400 cm genişliğe ulaşabilir. 180-200 cm uzunluk ve 25 cm genişlikteki yaprakların kenarları ve uçlarında sivri dikenler bulunur. Kenar dikenleri balık olta ucu gibi kıvrıktır, tek olan sivri uç dikeni, 3 cm e kadar olabilir. Yaşlı yapraklar aşağıya doğru sarkarlar.
Sabırlık 10 yaştan önce çiçek açmaz, yukarıda belirttiğimiz gibi bu süre, 60 yıla kadar uzayabilir. Çiçek açan bitki, 800 cm yüksekliğe erişebilen çiçek sapı için, tüm enerjisin harcar ve sonunda ölür. Bitki hayatı boyunca yandan verdiği kardeşler ile neslini devam ettirir. 8 cm uzunlukta yeşilimsi-sarı çiçekleri uzun bir sap üzerinde salkım şeklindedir.
Agave americana da agavların çoğu gibi, bol güneş ve iyi drenajlı bir toprağa gereksinim gösterir. Güneş ve kuraklığa son derece dayanıklıdırlar, büyümeleri çok hızlı değildir. Yaz aylarında sulanmaları, büyümelerini hızlandırır, özellikle killi topraklarda aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. -10°C dona dayanıklıdır. Üretimi tohum ile veya yandan verdiği kardeşlerin ayrılması ile yapılır.
Sabırlığın birçok alacalı (variegata) varyetesi üretilmiştir. Bunların en populer olanları: yaprak kenarları sarı olan “Marginata”, yaprak ortası sarı olan “Mediopicta”, yaprak ortası sarı çizgili olan “Striata” dır. Mediopicta’nın ortası sarı yerine beyaz olanına Agave americana mediopicta alba denilmektedir.
Peyzajda kullanımı: Agave americana Meksika ve Orta Amerika’da sıklıkla çit bitkisi olarak kullanılır. Bu dikenli bitki ile yapılan çitten, insan ve hayvanların geçmesi hemen hemen olanaksızdır. Sabırlık peyzajda özellikle, kaya bahçelerinde, kaktüs, sukkulent bahçelerinde, Akdeniz Bahçelerinde bordür bitkisi, örnek bitki ve vurgu bitkisi olarak kullanılır. Büyüdüğü zaman, bulunduğu mekânın büyük bir kısmını kaplayacağı düşünülmelidir. Agave americana saksı bitkisi olarak da kullanılabilir, bu takdirde büyümesi yavaştır, çok yer kaplamaz.
Yerel Kullanımı: Doğal olarak bulunduğu yerlerdeki insanlar tarafından, idrar söktürücü, barsak yumuşatıcı olarak kullanılmaktadır. Yapraktan elde edilen sıvı yaralara tatbik edilmekte, ağızdan alınarak, hazımsızlık, barsak gazı, kabızlık, sarılık ve dizanteride kullanılmaktadır. Yaprakları bir fırında pişirildikten sonra yenilebilir veya düz bir yüzeye yayılarak ip haline getirilirler ve dokumacılıkta kullanılırlar.










