Cannabaceae (Kenevirgiller ailesi) çiçekli bitkilerden, 170 dolayında türü içeren küçük bir ailedir. 11 cinsten oluşan ailenin en bilinen 3 cinsi; Cannabis, Humulus ve Celtis’dir. Celtis içerdiği 100 dolayında tür ile ailenin en kalabalık üyesidir.

Celtis australis, Cannabaceae (Kenevirgiller) ailesi, Celtis cinsine ait bir ağaçtır. Yaprak döken bir ağaç olan bitkinin doğal olarak yetiştiği alanlar, Akdeniz ülkeleri, Batı Asya ve Kafkaslar’dan, Nepal’e kadar olan Himalaya’lardır (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cezayir, İran, İspanya, İtalya, Fas, Filistin, Fransa, Lübnan, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovenya, Suriye, Tunus, Türkiye, Yunanistan). Ağaç 2500 metre yüksekliğe kadar olan bölgelerde bulunmaktadır. Bugün, Arjantin, Avusturya, Kanarya Adaları, Almanya, Macaristan, İsviçre, Özbekistan ve Maderya Adası dahil birçok ülkede yetiştirilmektedir. Türkçede Çitlenbik yanında, çıtlak, çıtlık, çitemek, çitemik, çitlenbek adları ile bilinmektedir.

Çitlenbik Ağacı 25 metre yükseklik ve 15 metre genişliğe kadar büyüyebilen, yaprak döken bir bitkidir. Bitki, geniş, yuvarlak ve düzgün çatı yapısı ile güzel bir gölgeleme ağacıdır. Kayın ağacına benzeyen gövdesi, düzgün yapıda ve gri renktedir. Koyu gri-yeşil renkli yapraklar, mekik şeklinde, kenarları dişli, üstten üzgün, alttan ise tüylü olup dalcıklardan ardışık olarak çıkarlar. Sonbahar sonunda, yapraklar sararır ve dökülürler. Yeni yapraklanma mart- nisan aylarında gerçekleşir. Çiçeklenme mart ayında başlar, hermafrodit çiçekler küçüktür ve dikkati çekmezler. Çiçeklenmeden sonra, bir sap üzerinde tek veya salkım şeklinde oluşan küçük, yuvarlak, etli meyveler, önce yeşil renktedir, sonra mor-siyah renge dönüşürler. Ağacın çiçeklenmesi ve meyve vermesi 15 veya daha yukarı yaşlarda başlamaktadır.

Celtis australis bol güneş, nemli ve gıdadan zengin, derin toprakları tercih eder, ancak verimsiz topraklara da uyum sağlar, bu takdirde büyümesi yavaştır. Kuraklığa dayanıklıdır, kışın istirahat devrinde -15°C. veya daha düşük derecelerde dona da dayanmaktadır. Ağacın üretimi, tohum, çelik veya daldırma ile yapılmaktadır. Uzun yaşam süresi olan ağaçlardır, Filistin Kutsal Dağdaki örneklerin dünyadaki en yaşlı Çitlenbik ağaçları olduğu söylenmektedir. Güney Fransa Provence bölgesinde bulunan 450 yaşdan büyük bir ağacın, 2013 yılında yapılan ölçümünde; yüksekliği 18 metre, çevresi 5 metre olarak bulunmuştur.

Çitlenbik Ağacı’nın dikkat edilmesi gereken bir özelliği, gövdenin dışarıdan yapılacak travmalara karşı dayanıksız olmasıdır, gövdede meydana gelebilecek yaralanmalar, ağaçta ölüme kadar gidebilen tahribata neden olabilmektedir. Bitkinin bir diğer özelliği, gövde alt seviyelerden kesilse bile tekrar yeni gövde ve dallanmanın olmasıdır, yeni sürgünler hızlı olarak büyümektedir. Ağacın meyveleri, tatlıdır, çiğ veya pişmiş olarak yenebilmektedir. Meyveler, adet bozukluklarında, kolik ağrılarında vs hastalıklarda kullanılmaktadır. Ağaç kabuğundan sarı bir boya elde edilmektedir. Genç sürgünlerden baston yapılmaktadır. Ağaçtan elde edilen kereste, ekstra kalitede olup, çeşitli süs objesi, bardak ve kaşık yapımında, spor malzemesi, kürek ve kano yapımında, tarım aletleri yapımında kullanılmaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Celtis australis düzgün, kubbe şeklindeki çatı yapısıyla güzel bir süs ağacıdır. Yaşam süresinin uzun olması ve hava kirliliğine direnci nedenleri ile yol ağaçlandırması ve parklar için gölge ağacı olarak tercih edilir. Sıkıntılı bölgelerin, erozyona karşı korunması için yapılan orman dikimlerinde, seçilecek bir ağaçtır.