DYSCHORİSTE THUNBERGİİFLORA – MOR ÇAN ÇİÇEĞİ

Dyschoriste,  Acanthaceae (Ayıpençesigiller) ailesine ait bir cinstir, Amerika  kıtası tropik ve subtropik bölgelerinde, Afrika’da Sahra Çölü güneyinde ve Güney Asya’da bulunan 98 türü kapsamaktadır. İngilizce’de bu cinsin türlerine genellikle yılan-otu denilmektedir.

Dyschoriste thunbergiiflora; Dyschoriste cinsine ait güzel, küçük bir çalıdır. Bitki doğal olarak Batı Afrika (Güney Etopya, Kenya, doğu Uganda) ve Mozambik’de bulunmaktadır. Genelde orman kenarları ve kırsal alanlarda, sıklıkla taşlık ve kayalık tepelerde rastlanmaktadır. Dyschoriste kelimesi Yunanca “dys” zorlukla ve “choristos” ayrılmış (kapsül valflerinin birbirine sıkıca yapışmasına atfen) kelimelerinden oluşmuştur. Thunbergiiflora adı bitki çiçeklerinin Thunbergia cinsi bitkilerin çiçeklerine benzemesinden dolayı verilmiştir. Bitki daha önce Calophanes thunbergiiflora adı ile bilinmekteydi.

Mor Çan Çiçeği hızlı büyüyen, çok dallı, 2 m boy ve 1,5 m genişliğe ulaşabilen küçük bir çalıdır. Koyu yeşil, 5-10 santime kadar uzayan yaprakları, eliptik veya iğ şeklindedir. Boru şeklindeki çiçekler, yaprak sapı altından çıkar, genelde 2-5 cm uzunluğunda, mavi veya parlak mor renktedir. Her yaprak sapından 1-4 adet çiçek çıkmaktadır. Boru şeklindeki çiçekler karakteristik olarak 2 lobdan oluşan üst ve 3 lobdan oluşan alt dudaktan oluşurlar, çiçek boğazına doğru uzanan koyu mor renkte leke ve çizgiler mevcuttur. 5 taç yapraktan oluşan korolla, 4 stamen (erkek organ) ve kıvrık bir stilus (dişi boyuncuk) içerir. Çiçeklenme geç ilkbahardan yaz ayları ve sonbahara kadar devam eder. Çiçeklenmeden sonra, dört tohum içeren silindir şeklinde kapsüler oluşur.

Dyschoriste thunbergiiflora her dem yeşil, küçük bir çalıdır, güneşe dayanıklı ortama uyum sağlamakla birlikte, yarı gölge ortamı tercih eder. Sıcak iklim bitkisidir, sıcak veya tropikal iklimi, verimli, süzek, nemli toprağı tercih eder. Toprağa uyum sağladıktan sonra kuraklığa da dayanıklıdır. Bitkinin dona dayanıksız olduğu bildirilmektedir, dona dayanıklılık konusunda Palmiye Merkezi çalışmaları devam etmektedir. Bitkinin düzenli büyümesi, kompakt görünüm elde edilmesi ve bol çiçeklenmesi için senede en az bir defa uç veya şekil budaması yapılması önerilir.

Mor Çan Çiçeği bulunduğu ortamlarda eko sistem için önemli bir rol oynamaktadır. Çiçek açan bir bitki olduğundan, sağladığı nektar ve polenler ile; arı, kelebek ve arı kuşları gibi birçok tozlayıcılara besin kaynağı yaratır. Bu etkileşim yalnız ekosistemin sağlığını için değil, aynı zamanda birçok gıda ürünü ve diğer bitkilerin de bu tozlayıcılardan yararlanmasının sağlanması bakımından önemlidir.

Peyzajda Kullanımı: Dyschoriste thunbergiiflora süs bitkisi olarak kullanılan bir çalıdır. Bahçe peyzajı, park peyzajı ve Akdeniz peyzajında, don olmayan yöreler için çok güzel bir seçimdir. Su kenarı ve havuz kenarlarında dikildiğinde iyi gelişir ve güzel bir görüntü sergiler. Budama ve şekil vermeye uygun bir çalı olduğundan perdeleme ve formal çit uygulamasında kullanılabilir. Saksı için çok uygun bir bitkidir, don olan yörelerde, yazın saksı bitkisi olarak yetiştirilip, kışın içeri alınabilir. Kesme çiçekçiler için göz alıcı çiçek ve parlak yapraklarından dolayı aranjmanda kullanılan bir bitkidir.