RADERMACHERA SİNİCA – ÇİN BEBEK AĞACI

Radermachera cinsi Bignoniaceae (Katalpagiller) Ailesi’ne ait olup 17 türden oluşmaktadır. Aileye ait türler, genellikle güneydoğu Asya’da; 7 türü Çin’de olmak üzere, Himalayalar’dan, Borneo, Java; Sumatra ve Filipinler’e kadar olan coğrafyada, bulunmaktadır.

Radermachera sinica geniş yapraklı, her dem yeşil bir ağaç olup, Kuzey Hindistan, Güney Çin, Tayvan ve güney doğu Asya’nın bazı bölgelerinde bulunmaktadır. Doğada; ormanlarda, akarsu kenarlarında, 300-1800 metreye kadar olan yükseklikte bulunur. Büyük bir orman ağacı olup, doğada 30 metre yükseklik ve 1 metre çapa erişebilmektedir. Cins adı Radermachera; Hollanda sömürge yöneticisi ve botanikçi Jacob Radermacher’e atfen verilmiştir (Radermacher Java’dan Hollanda’ya dönerken, gemide çıkan bir isyan sonucu 42 yaşında hayatını kaybetmiştir). Tür adı sinica, Çin’den anlamında kullanılmıştır. İngilizcede bükülmüş yapraklarının deseni nedeni ile Canton Lace (Kanton Danteli) olarak adlandırılmıştır.

Çin Bebek Ağacı’nın parlak, koyu yeşil renkteki yaprakları, bipinnat (çift tüysü) olup 20-70 cm uzunluk ve 15-20 cm genişliktedir. Yapraklar 2-4 cm uzunluğunda yaprakçıklardan oluşmuştur. Beyaz ve soluk sarı renkte, borazan şeklindeki, çiçekler 7 cm uzunlukta, güzel kokulu olup ailenin diğer üyelerinin (Katalpa gibi) çiçeklerine benzemektedir. Çiçeklerin ömrü kısadır, gece açarlar ve sabah güneşinde solarlar. Çiçeklenme, ilkbahardan yaz ortasına kadar devam eder. Kahverengi çiçek kapsülleri uzun ve kıvrımlıdır, meyvelerinden dolayı İngilizcede “Serpent TreeYılan Ağacı olarak da adlandırılmıştır. Olgunlaşan tohum kılıfı açılarak çok sayıda kağıtsı, kanatlı tohum rüzgâr ile doğaya dağılırlar.

Hollanda başta olmak üzere Avrupa’da birçok üretici, Radermachera sinica fidelerine, bitki bodurlaştırıcı hormonlar uygulayarak, yoğun yapraklı, bodur bitkiler üretmektedir. Küçük saksılarda satılan minyatür ağaca benzeyen bu bitkiler, Çin Bebeği adı altında, Avrupa ve ülkemizde sera ve supermarketlerde satılmaktadır. Bitkinin bu cüce halinin uzun yıllar devam etmesi ancak kimyasal düzenleyicilerin devamlı verilmesi ile sağlanabilir, aksi takdirde bitki büyümesine devam eder doğal halini alır. Son yıllarda bodur varyeteler elde edilmiştir, bunlar gösterişli, dantel görünümünde, parlak, koyu yeşil yaprakları ile en fazla 3 metre boya ulaşabilmekte ve Avrupa pazarında, Asya Çan Ağacı adı ile popüler bir iç mekân bitkisi olarak satılmaktadır.

Çin Bebek Ağacı, iyi drenajlı, gıdadan zengin, nemli toprak ve tam güneş veya yarı gölge ortamı sever. Dona fazla dayanıklı değildir, deneyimimize göre kısa süreli -4 ºC ye dayanmaktadır. Soğuk iklim bölgelerinde saksı bitkisi olarak iç mekânda kullanılmaktadır. Üretimi çelik veya tohum ile yapılır.

Peyzajda Kullanımı: Radermachera sinica hem iç hem de dış mekâna uygun, güzel ve az bakım gerektiren bir bitkidir. İç mekânda, kompakt yapısı ve koyu yeşil parlak, dekoratif yaprakları ile idealdir. Sıklıkla, bol ışıklı odalar, ofisler ve lobilerde mekânı süslemek için kullanılır. Henüz yaygın olmamakla birlikte, gelecekte tropik, subtropik ve Akdeniz iklim bölgelerinde bahçe peyzajında kullanılmaya aday bir ağaçtır. Hızlı büyüme, tüm yıl yeşil kalma, yoğun yapraklı çatı oluşturması nedenleri ile kentsel peyzajda, park, yerleşim merkezleri ve bahçelerde önem kazanacaktır.