FURCRAEA FOETİDA – FURKREA FÖTÜDA – MAURITIOS FURCREA

Furcraea, Asparagaceae (Kuşkonmazgiller) ailesine ait sukulent bitkilerden oluşan, 20-25 kabul edilmiş türü bulunan küçük bir cinstir. Bu bitkiler, doğal olarak Meksika’nın tropik bölgeleri, Karayipler ve Güney Amerika’nın kuzeyinde bulunmaktadır. Bazı türler, Afrika, ABD’nin Florida eyaletinde, Portekiz, Taylan, Hindistan, Avustralya ve okyanusta bulunan bazı adalarda doğallaşmıştır. Furcraea adı, Fransız kimyager ve politikacı Antoine F de Fourcroy’e atfen verilmiştir. Bu cinste bulunan bitkilerden Kabuya denilen doğal bir lif elde edilir. Furcraea’lar kardeşlenme göstermeyen, rozet yapısında kalın, etli sukulent yapraklardan oluşan, monokarpik (ömür boyunca bir defa çiçek açıp ölen) bitkilerdir. Bazılarında uzun gövdeler olabildiği gibi bazı türlerde gövde yoktur. Bazılarının agavların çoğunda olduğu gibi dikenleri olmasına karşın, diğerleri pürüzsüz yapraklara sahiptir. Furcraea çiçek sapları genelde uzundur, bazı türlerde 12 metreye ulaşabilir, çiçeklenmeden sonra yüzlerce bulbil oluştururlar.

Furcraea foetida Asparagaceae ailesine ait, rozet şeklinde dizili, kılınç şeklinde, düzgün kenarlı yaprakları olan sukulent bir bitkidir. Doğal olarak Karayip adaları ve Güney Amerika kıtasının kuzeyinde bulunmaktadır. Kenevir lifine benzeyen liflerinden faydalanıldığı için en fazla kültürü yapılan Furcrea türüdür. Güney Amerika kökenli olmasına karşın, Mauritius Adalarında çok fazla üretimi olduğundan Mauritius Furkrea’sı olarak adlandırılmıştır. Bunun dışında Yeşil Aloe ve Dev Gubuya olarak da bilinmektedir.

Furkrea fötüda gövdesiz, bazen de kısa gövdeli bir bitkidir, boyu 1,5 metre yüksekliğe kadar ulaşabilir. Yapraklar 2 metre uzunluk ve 20 cm genişliğe kadar büyüyebilir, uçlarında 4-8 cm uzunlukta, sivri, kahverengi dikenler bulunur. 6 metre yüksekliğe ulaşabilen bir çiçek sapı oluştuğunda, bu sap üzerinde salkım şeklinde çok sayıda 3-4 cm uzunluğunda, yeşilimsi-beyaz veya sarımsı-yeşil renkte çiçekler oluşurlar. Her çiçek 6 petal ve sarı anther içeren 6 stamen içerir. Çiçeklerde ayrıca dişi organ da bulunmaktadır. Çiçekler yoğun kokuludur, genelde sonbahar ve kışın açarlar. Bitki ömrü boyunca yalnız bir defa çiçek açar, çiçeklenmeden sonraki bir yıl içinde ölür (monokarpik). Genelde meyve ve tohumlar görülmez, bunun yerine çiçek sapında, çok sayıda bulbil dediğimiz küçük bitkiler oluşur.

Furcraea foetida sıcak kuraktan, nemli tropikale kadar birçok ortama uyum sağlar. -4 ºC soğuğa dayanır. Üretim genelde bulbillerin dikilmesi, bazen de tohumdan yapılır. Hayvan yemi, yakacak olarak, tıbbi olarak da kullanılmaktadır.

Peyzajda kullanımı; Furkrea fötüda genelde sukulent bahçeler için kültüre edilmektedir. Özellikle Furcraea foetida’nın varigata (alacalı) formu; Furcraea foetidacultivar Mediopicta” popülerdir. Bitki, vurgu bitkisi, kaya ve sukulent bahçe elamanı olarak kullanılmaktadır.