IPEMOEA LOBATA (MINA LOBATA) – HAVAİ FİŞEK SARMAŞIĞI
Ipemoea lobata, Convolvulaceae ailesine ait bir sarmaşıktır. İpomoea cinsi tek veya çok yıllık sarmaşık veya herdem yeşil çalıları kapsamaktadır. Bu bitkilerin yaprakları loblu veya dilimli, boru veya huni şeklindeki çiçekleri; tek veya bir sap üzerinde dizili ya da püskül şeklinde gruplar halinde olurlar. Cins adı İpomoea, Yunan’ca ips: solucan ve homoios: benzeri kelimelerinden gelmektedir, bu bitkilerin toprak altındaki köklerinin her tarafa dağınık olarak uzamasından dolayı verilmiştir.
Ipemoea lobata’nın anavatanı Nikaragua, Kosta Rika, Guatemala, Honduras, Panama Meksika ve Brezilya’dır. Lobata adı, bu türün yapraklarının belirli loblardan oluşmasından dolayı verilmiştir. İngilizcede İspanyol Bayrağı Sarmaşığı olarak adlandırılmasının nedeni ise, çiçek renklerinin İspanyol Milli Bayrağının kırmızı ve altın sarısı rengine benzemesinden dolayıdır. Havai Fişek Sarmaşığı adı da çiçeklerin saplardan atılan fişeklere benzetilmesinden dolayı verilmiştir.
Havai Fişek Sarmaşığı, çok yıllık, dona hassas bir sarmaşıktır. Düşük derecelerde, don olmasa bile büyümesi durur, bu nedenle tropik olmayan iklim bölgelerinde genelde sonbahar sonunda ölürler ve tek yıllık bitki olarak yetiştirilebilirler. Bitki 3-5 metre boya ulaşabilir. 10-12 cm uzunluğa erişen, üç belirgin lobdan oluşan yapraklarının kenarları hafif dişlenme gösterirler. Ipomoea lobata yaz ortasından, don oluncaya kadar devamlı çiçek açar. Boru şeklindeki çiçekler, 15 cm uzunluğunda, kırmızı bir sap üzerinde, tek taraflı, yukarı ve dışa sarkarak dizilmişlerdir. Kırmızı olarak açan çiçekler, yavaş yavaş sarı, krem ve beyaza dönüşürler. Aynı dizi üzerinde gittikçe solan güzel bir renk uyumu gösterirler. Çiçekler arı kuşları, kelebekler ve diğer tozlaştırıcı böcekler için çekicidir.
Havai Fişek Sarmaşığı, nemli, gıdadan zengin, süzek toprağı ve bol güneşi sever. Yarı gölgeye dayanıklı olmakla birlikte, bu ortamda çiçekleri çok gösterişli olmamaktadır. Bitki toprak bakımından çok seçici değildir, kumlu eve hafif killi ve değişik pH değerindeki topraklara dayanır. Dona dayanıklı olmayan bir bitkidir, bu nedenle yukarıda belirtildiği gibi tropik olmayan bölgelerde tek yıllık olarak yetiştirilir. Bitki kırmızı örümceğe hassastır.
Peyzajda Kullanımı: İpomoea lobata, dünyanın çeşitli yerlerinde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Büyük ve lobulasyon gösteren yaprakları, sıra halinde dizili renkli çiçekleri ile ilgi çekicidir. Bitki sarılması için ip, tel veya tutunabileceği bir ortama gereksinim gösterir. Bitkinin yukarı ışığa doğru yükseleceği düşünülerek, sarılacağı ortamın dikey olarak sağlanması gerekmektedir. Çabuk bir perde yaratılması isteniyorsa bitkiler sık aralıkla yan yana dikilmelidir. Havai Fişek Sarmaşığı, askılı ve geniş saksılarda yetiştirilmeye uygun bir bitkidir. Saksı veya bitkinin dikildiği ortam üzerine yapılan üç ayak veya bambular üzerinde bitki kendiliğinden yukarı doğru büyür, bazı durumlarda bitkinin başlangıçta tırmanıcağı çubuğa bağlanması gerekebilir.







