PHİLLYREA LATİFOLİA– AKÇAKESME

Phillyrea, Oleaceae (Zeytingiller) ailesine ait iki türden ibaret bir cinstir. Bu cinse ait türler Phillyrea latifolia ve Phillyrea angustifolia’dır.

Phillyrea latifolia 5 ender olarak 9 metreye kadar boylanabilen, 3-5 metre genişliğe ulaşan bir çalı veya küçük ağaçtır, yaşam süresi 100 yılı geçmektedir. Akçakesme Akdeniz’e özel bir türdür, doğal olarak Güney Avrupa (Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Yunanistan), Kuzey-batı Afrika (Cezayir, Fas Tunus) ve Güney-batı Asya (Türkiye) da bulunmaktadır. Türkiye’de Trakya bölgesi, dış Anadolu ve adalarda görülmektedir (Tekirdağ, Çanakkale, İstanbul, Sakarya, Zonguldak, Sinop, Tokat, Trabzon, Balıkesir, Aydin, Muğla, Isparta, İçel, Adana). Doğada deniz seviyesinden 1350 metre yüksekliğe kadar olan, kayalıktan, killi topraklara kadar çeşitli ortamlarda bulunmaktadır. Phillyrea, Yunanca yaprakları zeytine benzeyen ağaçlar için kullanılan bir kelimedir, latifolia, Latince geniş yapraklı demektir. Türkçede, Koyun Pırnalı ve Yalancı Ihlamur da denmektedir.

Phillyrea latifolia yaprakları, karşılıklı çift olarak çıkarlar, parlak, koyu yeşil, derimsi görümde, oval veya mızrak şeklinde olup 2-6 cm uzunluğunda ve 0.5–2 cm genişliktedirler. Yaprak kenarları düz veya hafif dişli olabilmektedir. Çiçeklenme ilkbaharda olmaktadır, kısa saplar üzerinde açan küçük çiçekler hermafrodit olup yeşilimsi beyaz renktedir. Olgunlaşan meyveler, siyah veya koyu mor renkte olup küçük zeytin meyvesine benzerler, tek bir çekirdek (tohum) içerirler. Sonbaharda olgunlaşan meyveler, kuşlar tarafından yenilirler.

Akçakesme güneş veya yarı gölge ortamı tercih eder. Kireçli, kumlu, killi, gıdadan fakir topraklarda bile yaşayabilir, hafif asit ve nötral toprağı tercih etmekle birlikte, alkali ortama da uyum sağlar. Tuzluğa dayanıklı olması nedeni ile sahile yakın bahçelerde tercih edilebilir. Kökleri geliştikten sonra, bitki kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Böcek ve mantar hastalıklarına karşı da oldukça dirençlidir. Bitki -15°C. soğuğa dayanabilmektedir. Üretimi tohum veya yaz sonu alınan yarı odunsu çelikler ile yapılmaktadır.

Peyzajda Kullanımı: Phillyrea latifolia uzun süren kuraklık ve hafif dona karşı dayanıklı olduğundan, yapısı bozulmuş olan alanların, düzeltilmesi ve yamaçların yeniden bitkilendirilmesi için uygun bir seçimdir. Güçlü, derine uzanan kök sistemi ve yoğun yaprakları ile toprak tutma ve heyelan önleyici etkisi vardır. Budamaya çok uygun bir bitkidir, bu nedenle çit yapımında veya perdeleme istenilen yerlerde, kullanılmaya uygundur. Akçakesme geleneksel tıpta, antienflamatuvar ve kan durdurucu olarak kullanılmıştır.