SARCOPOTERİUM SPİNOSUM-ABDEST BOZAN
kullanılmaktadır. Sarcopoterium spinosum bu cinsin tek bitkisidir, daha önceleri bitki Poterium spinosum olarak adlandırılmıştır. Türkçede Abdest Bozan olarak bilinmektedir.
Abdest Bozan, doğal olarak Akdeniz havzası ülkelerinde, en fazla kuzey doğu Akdeniz ve Orta Doğu ülkelerinde bulunmaktadır. Bulunduğu ülkeler; İtalya, Yunanistan, Tunus, Libya, Türkiye, Suriye, Lübnan, Ürdün, İsrail, Kıbrıs ve doğuda İran’dır. Poterium adı Latince, bitki çiçeklerinin Poterium cinsi (yeni adı Sanguisorba) bitkilerinin çiçeklerine benzemesinden dolayı verilmiştir. Spinosum Latince diken anlamındadır, bitkinin dallarının diken şeklinde olmasından dolayı kullanılmıştır.
Sarcopoterium spinosum çok yıllık, küçük bir çalıdır, en fazla 70 cm yüksekliğe erişebilir, dalların sonu ikili (dichotomous), çatal şeklinde görülürler. Bitkinin küçük yaprakları bipinnat ve yeşil renktedir. Bitki yaprakları anatomik olarak incelendiğinde; yaz ve kış yaprakları arasında büyük farklılık olduğu gözlenmektedir. Yazın bitki kuru ve ölü görünümündedir. Abdest Bozan’ın yaz yaprakları incelendiğinde; epidermisin tanin içeren hücreler ve yaprak doku iç kısmından ortaya doğru salgılanan müsin ile dolu olduğu gözlenmiştir. Kalın kütikül tabakası, yaprak yüzeylerinde de oluşmaktadır. Kışın epidermal hücreler müsin salgılamazlar, yapraklarda fenolik’ler büyük oranda depolanırlar.
Sarcopoterium spinosum şubat ayından marta kadar çiçek açar, küçük çiçeklerden sonra oluşan meyveler sonbaharda olgunlaşır, yere düşen tohumlar yağmurlardan sonra filizlenirler. Bitki çok sayıda tohum yaparak, etrafında koloniler oluşturur ve diğer doğal bitki yapısını kendi lehine bozar. Bitkinin tohum ve kardeşlenme ile çoğalması, doğal ortamda kendine uzun süre yaşam ve diğer bitkilere karşı üstünlük sağlar. Bitkinin en az -15 ºC soğuğa dayandığı bilinmektedir. Üretimi tohum ile yapılır.
Peyzajda kullanımı: Abdest Bozan, ev bahçeleri için uygun bir seçim değildir. Kurak ve yarı kurak, özellikle erozyon olabilecek bölgelerde, yapısı ile yağmur taneciklerinin etkisini azaltması ve köklerinin toprağı tutması nedeni ile kullanılabilir, ayrıca toprağa organik madde sağlar. Doğu Akdeniz ekosisteminde, yarı kurak bölgelerin vejetasyonda, Sarcopoterium spinosum’un hâkim olduğu geniş alanlar bulunmaktadır.
Abdest Bozan, Bedevi toplumunun geleneksel tıbbi tedavide çok kullandığı bir bitkidir. Geleneksel olarak sakinleştirici olarak kullanılır. Özellikle diyabette kullanılmaktadır, iltihap giderici (anti-inflamatuar) etkisi olduğu da gösterilmiştir. Bitkiden elde edilen ekstraktlar tokluk kan şekeri kontrolünde, karbonhidrat metabolizma enzimlerini (amilaz ve glukozidas) inhibe ederek etkili olmaktadırlar. Bitkinin tamamı, yakıt olarak, çit ve koyun ağılı yapımında ve süpürge olarak kullanılmaktadır.












