TECOMA STANS SARI TROMPET ÇİÇEĞİ

Tecoma stans, Bignoniaceae (Katalpagiller) ailesine ait çok yıllık bir çalıdır. Doğal olarak Teksas, Arizona, Florida, Meksika, Karayipler, Orta Amerika ve Güney Amerika’da Arjantin’e kadar uzanan bölgelerde bulunmaktadır. Bitki Avustralya, Güney ve Güneydoğu Asya, Güney ve Doğu Afrika ve okyanuslardaki tropik iklime sahip adalarda doğal alanlara yayılım göstertermiştir. Cins adı “Tecoma”, bitkinin Meksika’da kullanılan adı olan “tecomaxochitl.” in kısaltılmışıdır. Tür adı “stans” Latince dik anlamına gelmektedir. Yellow Elder (Sarı Mürver), Yellow Trumpetbush (Sarı Trompet Çalısı) ve Esperanza (İspanyola’da ümit) İngilizce’de kullanılan diğer adlarıdır.

Sarı Trompet Çiçeği, herdem yeşil, geniş yapraklı ve hızlı büyüyen bir çalıdır. Genel olarak 1-2 metre boyda olmakla birlikte 8 metre boy ve 5 metre genişliğe ulaşabilmektedir. Çalı genelde çok gövdelidir, genç dallar yeşil renkte, üzerleri pürüzsüzdür, yaşla açık kahverengi renge dönüşürler. Ana gövdenin kabuğu açık kahve veya açık gri renktedir, üzerinde pürüzler bulunur. 10-25 cm uzunluğundaki pinnat yapraklar, karşılıklı olarak 1-9 cm uzunluğundaki çiçek saplarından çıkarlar. 4-12 santimetre uzunluğundaki eliptik veya lanseolat şekildeki tüysüz yaprakçıkların kenarları dişlidir. Tecoma stans’ın hafif kokulu, parlak sarı renkte, trompet şeklindeki gösterişli çiçekleri, dal uçlarında, salkım halinde açarlar. Çiçeklenme devresi ilkbaharda başlar ve don oluncaya kadar devam eder, tropiklerde çiçeklenme yıl boyu devamlıdır. Çiçeklerin kokusu kelebek ve arı kuşları için çekicidir. Sonbaharda oluşan meyveler, ince uzun gri-kahverengi kapsül içinde bitki dallarından aşağıya sarkarlar.

Sarı Trompet Çiçeği, kuraklığa, sıcağa ve kısmen soğuğa dayanıklıdır. Hafif donlarda bitki durağan hale geçer ve yapraklarını kaybeder. Toprak için çok seçici değildir, ancak yaşamını en iyi; humuslu, geçirgen ve hafif nemli ortamda sürdürür. Bahçede yetiştirildiği ortamda, sulamalar arasında toprağın bir süre kuru kalması uygun olur. Çiçeklenmeden sonra, bitki formunun düzgün olması ve daha kompakt gözükmesi için budama yapılması uygun olur. Süresi dolup solan çiçek başlarının kesilmesi, görüntü bakımından olduğu kadar, yeniden çiçeklenmenin artması açısından da gereklidir.

Tecoma stans’ın üretimi, tohum veya yumuşak çelikler ile yapılır. Çelikleleme ile üretilen bitkiler 2 yıl içinde çiçek açmaya başlarlar. Bitki hafif dona dayanıklıdır, yaprak ve dallarını kaybetse de kök dayanıklığının -7˚C olduğu bildirilmiştir. Bugün bitkinin birçok kültürü üretilmiştir. Bunlardan en fazla kullanılan ikisi; “Gold Star” ve “Sundance” dır. Her iki kültür de, klasik bitkiden daha kısa, kompakt yapıda ve bol çiçeklidir.

Sarı Trompet Çiçeği gerek doğal alanlarında gerekse doğal olarak bulunduğu alanlar dışında, dayanıklılığı ve hızlı büyümesi nedeni ile istila edici olabilmektedir. Bitki; Afrika, Asya, Pasifik Adaları, Avustralya ve Güney Amerika’nın bazı bölgelerinde istila edici tür olarak görülmektedir. Bu nedenle “Dünya İstilacı Türler” listesine alınmıştır. Güney Afrika’da yasaklı bitkidir.

Peyzajda Kullanımı: Tecoma stans, uzun süreli açan parlak sarı çiçekleri nedeni ile örnek veya vurgu elamanı olarak kullanılır. Bazen tek gövdeli bir ağaç formunda yetiştirilebilirse de daha çok, karışık çalı bordürlerde veya grup halinde kullanılmaktadır. Elektrik tellerinin geçtiği yol kenarlarında, ağaç formundaki tek gövdeli bitkiler, boyları fazla uzamayacağından, yol ağacı olarak kullanıma uygundur. Güneş altında, iyi drenajı olan herhangi bir toprakta yetişmesi, yağmura dayanıklığı nedeni ile, iklimi uygun olan yerlerde, doğal bahçe tasarımlarında iyi bir seçenektir. Saksı bitkisi olarak özellikle soğuk iklim bölgelerinde kullanılmaktadır.

Tecoma stans odun ve odun kömürü olarak kullanılabilen bir çalıdır. Güney Batı ve Meksika’da, Amerika yerlileri tarafından, yay yapımında, arı beslemede ve ilaç olarak kullanılmıştır.